تأمین مالی واحدهای محلی در الگوی بریتانیایی تمرکززدایی با نگاهی به ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/thdad.2024.563570.2281چکیده
یکی از دولت-کشورهای الگو درزمینه تمرکززدایی، بریتانیاست که بهنوعی مبدع رهیافت کامنلایی به تمرکززدایی بهشمار میآید. بنابراین در این پژوهش، یکی از جنبههای مهم نظام تمرکززدایی در بریتانیا که از آن تحت عنوان اختیارسپاری یاد میشود؛ یعنی نحوه تأمین مالی واحدهای محلی مورد بررسی قرار گرفته است. مهمترین موضوع در حوزه تمرکززدایی مالی در بریتانیا، «فرمول تخصیص بودجه بارنِت » و اختیارات مالیاتی واگذارشده به دولتهای محلی است. بررسیها نشان میدهد که فرمول بارنت یک روش تخصیص بودجه منحصربهفرد در دنیای توسعهیافته بوده و هیچ دولتی بهجز بریتانیا از چنین شیوهای برای تخصیص بودجه به دولتهای محلی استفاده ننموده و روش رایج، همان روش نیازسنجی است که بر اساس آن، تخصیص سطوح هزینه به هر واحد محلی بر مبنای سنجش و ارزیابی نیازها و نه براساس تغییرات هزینهای در جایی (ایالت، دولت، منطقه...) دیگر صورت میگیرد. سازوکار حل اختلاف ناکارآمد و عدم تخصیص سطوح منصفانه و عادلانهای از منابع به دولتهای محلی، از جمله مهمترین چالشهای نظام تامین مالی واحدهای محلی در بریتانیاست. در ایران نیز، نظام تمرکززدایی با چالشهایی نظیر سازوکارهای نامشخص و ناکارآمد در تامین بودجه استانها و عدم استقلال مالی شوراهای محلی دستوپنجه نرم میکند. بنابراین، در پایان این پژوهش پیشنهادهایی در جهت طرحریزی نظام نوین درآمد-هزینه استان بهمنظور مقابله با چالشهای مذکور ارائه شده است.