مطالعه ای در اقتصاد خلاق محلی برای شناخت نوع مداخله در محیط پیرامون مسجد کبود شهر تبریز‌

نویسندگان

1 استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

3 کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

4 استاد گروه معماری و شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22108/ue.2025.142934.1298
چکیده

در سال‌های اخیر، بسیاری از بافت‌های تاریخی شهری، به ‌ویژه در کلان‌شهرهای ایران، با چالش‌هایی در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی مواجه شده‌اند که سبب کم‌رنگ‌شدن نقش این مناطق در فرآیند توسعۀ شهری شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائۀ یک الگوی بازآفرینی پایدار اقتصادی با تمرکز بر اقتصاد خلاق، به مطالعۀ موردی بافت پیرامون مسجد کبود تبریز پرداخته است و این هدف با تأکید بر شناسایی ظرفیت‌های اقتصاد محلی مانند صنایع‌ دستی، مشاغل خرد، بازارهای سنتی و شبکه‌های اجتماعی فعال در محدودۀ مورد مطالعه بود که با رویکرد کیفی و روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، برداشت‌های میدانی و تحلیل کارشناسی گردآوری شده‌اند و برای تحلیل داده‌ها از تکنیک SWOT استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد با وجود ظرفیت‌های ارزشمند تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و جغرافیایی، مداخلات ناکارآمد سه دهۀ اخیر مانع از بالفعل‌شدن پتانسیل‌های اقتصاد محلی در راستای اقتصاد خلاق شده‌اند و راهکارهایی مانند برندسازی شهری با تکیه بر هویت محلی، توسعۀ گردشگری فرهنگی مبتنی بر اقتصاد درون‌زای محله، بازتعریف کاربری‌های مرتبط با فعالیت‌های خلاق و پشتیبانی از مشاغل محلی، به ‌عنوان محورهای اصلی بازآفرینی خلاق پیشنهاد شده‌اند. در نهایت، پژوهش تأکید می‌کند تحقق بازآفرینی موفق نیازمند سیاست‌گذاری‌هایی است که مشارکت شهروندان، نگاه فرهنگی و هماهنگی میان ظرفیت‌های بومی و برنامه‌ریزی شهری را در اولویت قرار دهد.