بررسی مهم‌ترین خصوصیات فیزیکوشیمیایی موثر در طبقهبندی واحدهای مارنی استان زنجان با استفاده از تحلیل عاملی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان

2 استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 دانشیار پژوهشی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان

4 دانشیار، دانشکده علوم ‌زمین، دانشگاه خوارزمی

5 استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی کشور

doi
10.29252/esrj.9.2.97
چکیده

واحدهای مارنی در حدود 4438 کیلومترمربع از سطح استان زنجان معادل 20 درصد را تشکیل می‌دهند. هدف از این مطالعه بررسی مهم­ترین خصوصیات فیزیکوشیمیایی موثر در طبقه‌بندی واحدهای مارنی استان زنجان با استفاده از تحلیل عاملی است. برای این منظور با گروه­بندی و تلفیق نقشه‌های شیب، اقلیم و واحدهای مارنی سازندهای زمین­شناسی 18 واحد کاری تعریف شد. 120 نمونه از مواد مارنی از عمق 30-0 سانتیمتری برداشت شد و ویژگی­های فیزیکوشیمیایی اندازه­گیری گردید. بر اساس روش تحلیل عاملی متغیرهای فیزیکوشیمیایی برای واحدهای مارنی در سه عامل خلاصه شد. به­طوریکه عامل اول مربوط به خصوصیات فیزیکی و به­ویژه بافت خاک واحدهای مارنی می‌باشد. متغیرهای پتاسیم و سدیم محلول می‌تواند به­عنوان معرف و متغیر اصلی عامل دوم باشد و پتاسیم محلول متغیر اصلی این عامل است. درصد مواد آلی (OC) و حد خمیری می‌توانند به­عنوان متغیر اصلی عامل سوم انتخاب شود. بنابراین متغیرهای بافت خاک، پتاسیم و سدیم محلول و درصد مواد آلی و حد خمیری مهم­ترین متغیرهایی هستند که با توجه به بیشترین ضریب همبستگی با عامل‏ها در منطقه­ی مورد مطالعه انتخاب شدند. بدیهی است که هر یک از عامل‏های فوق به نحوی در خصوصیات فیزیکوشیمیایی و تفکیک و متمایز کردن واحدهای مارنی استان زنجان موثر می‌باشند.