«جغرافیای تخیلی»: گفتمان شرقشناسانه در بهشت از دست رفته
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
در بهشت از دست رفته ارجاعات فراوانی به شرق وجود دارد. شرق در چارچوب زمانی- مکانی فراگیر این اثر - در «جغرافیای تخیلی» آن - جایگاه ویژهای دارد. این مقاله به بررسی گفتمان شرقشناسانه در شاهکار جان میلتون میپردازد. نویسندگان برآنند که این گفتمان را باید در رویکرد اساساً مذهبی و ضد سلطنتی شاعر بازجست. همعنان کردن شرق با شرّ و منش شیطانی را نمیتوان از «شرقشناسی پنهان» بهشت از دست رفته جدا انگاشت اما نویسندگان میکوشند نشان دهند مسائلی چون ملاحظات زیباییشناسانه، مکان- زمان کیهانی، تکیه بر مرجعیت تاریخ، کلاسیسیسم، دانشنامه گونگی، سلطنت ستیزی ریشهای و، مهمتر از همه، فرایند مابه ازاگذاری و فرافکنی تعمدی – استتار انتقاد از شرایط زمانه در کسوت شرق - جملگی بازنماییهای شرق در این اثر را پیچیده میکنند. ماحصل، گفتمانی است چندلایه و دوپهلو.