فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع رهبری یکی از موضوعات کلیدی در حوزه علم مدیریت است که در سال‌های اخیر مورد توجه بسیاری از اندیشمندان علم مدیریت قرار گرفته است. عمده این پژوهش‌ها برپایه مطالعه الگوهای رهبری و رهبران موفق دنیا انجام شده است. مطالعه رهبران آسمانی که تمام اعمال و بیانات آنها بی‌عیب و نقص است و می‌تواند به عنوان الگوی رهبران مطرح شوند، بسیار ضروری است. در اسلام نیز پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله و امامان معصوم علیهم‌السلام به عنوان الگوهای رهبری مطرحند که لازم است مورد مطالعه قرار گیرند. در این مقاله، تلاش گردید با مطالعه بیانات برگزیده امام حسین علیه‌السلام، ابعاد و مولفه‌های رهبری اسلامی مورد مداقه قرار گیرد. روش این پژوهش از نوع کیفی است و تحلیل داده‌های متنی نیز با روش تحلیل مضمون انجام شده است. یافته‌های پژوهش در سه دسته کلان، رهبری، شرایط رهبری و پیروان ارائه شده است. دسته رهبری به اصول رهبری و شرایط رهبری به بسترهای رهبری و پیروان نیز به زمینه‌های پیروساز پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اصول رهبری اسلامی عبارتند از: رهبری جامع‌نگر، رهبری براساس مخاطب‌شناسی، انعطاف‌پذیری و خلاقیت در روش‌ها، الهام‌بخشی از طریق شعارها، به‌کارگیری ابزارهای غیر‌کلامی، ترکیب استدلال و عاطفه، رهبری در بحران، روشنگری و بصیرت‌افزایی، عاقبت‌نگری، رهبری با محوریت دل و عواطف، رهبری اخلاقی در جنگ، استقامت در مسیر اصول. شرایط رهبری نیز شامل بستر خیرخواهی، بستر سخت‌کوشی، بستر پیگیری، بستر امیدواری، بستر یادآوری، بستر رصد لحظه‌های ناب است. در بعد پیروان نیز می‌توان به این موارد اشاره کرد: بستر عاطفی-تربیتی، بستر تعاون، بستر محرک، بستر نیازمندی، بستر اجتماعی.