فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی دلایل شکل‌گیری جنبش «احیای اسلامی» با رویکرد «سیاست هویت» در ایران در دوران حکومت پهلوی می‌پردازد. این مقاله به روش تاریخی-تطبیقی، شباهت‌ها و تفاوت‌های این جنبش را با جنبش‌های «نوین دینی» در جهان نشان می‌دهد. گیدنز سه عامل را در شکل‌گیری جنبش‌های «نوین دینی» موثر می‌د‌اند: 1-فرآیند دنیوی شدن در جامعه 2-تغییرات اجتماعی پرشتاب 3-حس بیگانگی از جریان اصلی حاکم. بازخوانی تاریخی عصر پهلوی نشان می‌دهد عوامل شکل‌گیری جنبش «احیای اسلامی» نیز با سه عامل یادشده، در برخی موارد شباهت دارد، یعنی نوسازی ایران، در آن زمان با تغییرات اجتماعی پرشتاب و پدیده عرفی شدن همراه بوده‌است، و به دلیل این‌که آموزه‌های اسلام قرن‌ها بر شکل‌گیری «هویت» فرهنگی ایرانیان تاثیرگذار بوده، غیر دینی ساختن جامعه باعث «چالش هویتی» برای اکثر ایرانیان شد، آنان حس بیگانگی نسبت به این اقدامات دانشتند و برای غلبه بر این احساس با روحانیون همراه شدند. در مورد تفاوت این جنبش با جنبش‌های «نوین دینی» می‌توان به عواملی مانند «سیاست توسعه ناهمگون» در عصر پهلوی و نگرش خاص روحانیون به توسعه اشاره کرد.