طبقهبندی ناهمواری ها با استفاده از شاخص موقعیت توپوگرافی و بررسی ارتباط بین ناهمواریها و سازندهای زمینشناسی (بررسی موردی: زیر حوضه بیرانشهر)
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 دانشگاه تهران
3 دانشگاه لرستان
4 دانشگاه تهران
doi
10.29252/esrj.9.1.30چکیده
هدف از انجام این تحقیق طبقهبندی ناهمواریها با استفاده از شاخص موقعیت توپوگرافی و بررسی ارتباط بین ناهمواریها و سازندهای زمینشناسی بود. در این تحقیق برای طبقهبندی ناهمواریها از شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) استفاده شد و در ادامه با تغییر فاصله همسایه با روش انحراف ارتفاع متوسط (DEV) به بررسی تغییر مساحت ناهمواریها پرداخته شد. در بخش دیگر تحقیق، ارتباط بین سازندهای زمینشناسی و نقشه طبقهبندی ناهمواریها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در منطقه مورد مطالعه بهترتیب طبقات درههای باریک و آبراههها و طبقات شیبهای پایینی با 37/33 و 63/5 درصد، بیشترین و کمترین مساحت را در منطقه دارند. علاوه بر این ناهمواریهای دشت، شیبهای باز، شیبهای میانی، شیبهای بالایی و یالهای مرتفع به ترتیب 09/14، 3/10، 8/5 و 79/30 درصد از مساحت منطقه را در بر گرفتهاند. دیگر نتایج نشان داد که با افزایش فاصله همسایه نقاط مرکزی، مساحت متعلق به لندفرم درههای باریک و آبراههها دارای بیشترین تغییرات بوده است، زیرا این لندفرم با 62/20 درصد (در فاصله50 متر) به 7/55 درصد (750 متر) رسیده است و در مقابل کمترین درصد تغییر مساحت متعلق به لندفرم زهکشهای شیب میانی، درههای کمعمق بوده است، زیرا از 4/6 درصد (50 متر) به 01/1 درصد (750 متر) کاهش یافته است. نتایج تحلیل واریانس (ANOVA) یکطرفه سازندهای زمینشناسی و نقشه طبقهبندی ناهمواریهای منطقه نشان داد که اثر سازند زمینشناسی بر روی ناهمواریهای منطقه با احتمال 99 درصد معنیدار است و بیش از 60 درصد سازندهای آهکی منطقه باعث تشکیل لندفرمهای شیب میانی، شیب بالایی و یالها و قله کوههای منطقه شدهاند.