بررسی تأثیر تورش‌های رفتاری و سواد مالی بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری با استفاده از مدل معادلات ساختاری: مطالعۀ موردی خانوار‌های شهر کرمان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار اقتصاد شهری، دانشکده کارآفرینی و اقتصاد، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیار برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22108/ue.2025.143411.1303
چکیده

هدف این پژوهش بررسی تأثیر تورش‌‌های رفتاری و سواد مالی بر تصمیم‌های سرمایه‌‌گذاران در خانوارهای شهر کرمان است. برای دست‌یابی به این هدف پس از بررسی ادبیات موضوع، تأثیر تورش‌‌های رفتاری مانند تورش ابتکاری (شامل اثر لنگر انداختن، نمایندگی و فرااعتمادی)، تورش اثر قالب‌‌بندی (شامل حسابداری ذهنی، اثر وقفه و پشیمان‌گریزی)، تورش شناختی (شامل محافظه-کاری، تأیید و پس‌‌نگری) و تورش رفتار رمه‌وار (شامل پردازش اطلاعات، اثر بند واگن و اثر گروه‌‌های اجتماعی) و همچنین، اثر سواد مالی بر تصمیم‌های سرمایه‌‌گذاران بررسی شد. جامعۀ آماری پژوهش شامل ساکنان شهر کرمان است که در زمینۀ سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی دارای تجربه هستند. اطلاعات مورد نیاز پژوهش با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی‌ دومرحله‌ای از 388 نفر از ساکنان مناطق مختلف شهر کرمان جمع‌‌آوری و از تکنیک‌‌های آماری و معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای لیزرل، 26 SPSS وSmart Pls3 برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌‌ها و آزمون فرضیه‌‌ها استفاده شده است. یافته‌‌های پژوهش نشان می‌‌دهد تورش‌های رفتاری ابتکاری، اثر قالب‌‌بندی، توهمات شناختی و رفتار رمه‌وار بر روی تصمیم‌های سرمایه‌‌گذاران اثر منفی معنادار دارند و سواد مالی بر روی تصمیم‌های سرمایه‌‌گذاران اثر مثبت و معنادار دارد. به سرمایه‌گذاران پیشنهاد می‌شود قبل از سرمایه‌‌گذاری در بازارهای مالی، دربارۀ این بازارها دانش لازم را کسب و از انجام معاملات مبتنی بر رفتارهای توده‌‌ای اجتناب کنند. به سیاست‌گذاران بازارهای مالی نیز پیشنهاد می‌شود ضمن اصلاح نظام ساختاری بازار در راستای کارا شدن آن و شفافیت اطلاعات، برای بالا بردن سطح سواد مالی عموم مردم برنامه‌‌ریزی لازم را انجام دهند.