تأثیر تکتونیک در شکلگیری مخروط افکنهها و تحلیل پدوژئومورفیک آنها (مطالعه موردی: هشتگرد-کردان، استان البرز)
نویسندگان
1 دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشگاه شهید بهشتی
3 دانشگاه تهران
4 دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.29252/esrj.9.1.66چکیده
مخروط افکنهها از جمله لندفرمهای رسوبی متداولی هستند که دارای اهمیت ویژهای از نظر تامین منابع آب و خاک میباشند. هدف این مطالعه بررسی تاثیر فعالیتهای تکتونیکی در شکلگیری مخروط افکنههای هشتگرد-کردان استان البرز و تحلیل پدوژئومورفیک آنها است. بدین منظور شاخصهای مورفوتکتونیکی شامل شکل حوضه زهکشی، عدم تقارن حوضه زهکش، شاخص طول- شیب آبراهه، سینوزیته جبهه کوهستان، نسبت عرض دره به ارتفاع و هیپسومتری محاسبه شده و فعالیتهای تکتونیکی نسبی منطقه با استفاده از شاخص فعالیت زمین ساختی نسبی بررسی شده است. به منظور تحلیل تکوین سطوح ژئومورفیک مخروط افکنهها، زمان پدوژنز و سن لایههای رسوبی تعیین شده است. تحلیل دادههای پدوژنز وجود سه نسل مخروط افکنه در منطقه را تایید میکند که مخروط افکنههای قدیمی در کنار جبهه کوهستان و بالادست مخروط افکنههای جدیدتر قرار گرفتهاند. براساس نتایج شاخصهای مورفوتکتونیکی، منطقه از نظر تکتونیکی فعال است. بریدگی زیاد جبهه کوهستان، درههای عدم تقارن حوضهها و قرارگیری حوضه در مرحله جوانی فعال بودن منطقه از نظر تکتونیکی را تایید مینمایند. تکتونیک با تأثیرگذاری بر جایگزینی، شکل و مساحت مخروط افکنه و ضخامت رسوبات آنها نقش موثری در شکلگیری و گسترش آنها داشته است. تکوین مخروط افکنههای مورد مطالعه با ویژگیهای تکتونیکی منطقه مطابقت دارد به گونهای فعالیت بیشتر تکتونیکی به شکلگیری چند نسل مخروط افکنه با مساحت و ضخامت بیشتر رسوبات منجر شده است.