بررسی حقیقت، گستره و ادله عصمت معصوم(ع) و امکان سهو بر اساس ظواهر آیات و روایات

نویسندگان

1

2 رشته الهیات عضو هیئت علمی موسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام حوزه مشهد ایران

doi
10.22034/kalam.2025.1156.1141
چکیده

با توجه به تعریف مشهور متکلمان متأخر از عصمت هیچ جایگاهی برای بررسی امکان سهو انبیاء و اولیاء الهی باقی نمی‌ماند چرا که معصوم را کسی می‌دانند که از هرگونه خطایی نیز مبرا باشد. حال آن که آیات و روایات مملو از مواردی است که به انبیاء و اولیاء الهی نسبت سهو و اشتباه داده است. بر این اساس ضروری است حقیقت عصمت و سهو، اقسام و گستره هر یک بر اساس آیات و روایات مورد بررسی قرار گیرد تا سهو و خطایی که در ادله به آن‌ها تصریح شده است معنای صحیحی بیابد. در این پژوهش با روش جمع‌آوری اطلاعات، تحلیل آن و مقارنه آرا ابتدا حقیقت عصمت و اقسام آن و پس از آن حقیقت سهو و اقسام آن مورد بررسی قرار می‌گیرد تا بر اساس ادله نقلی، گستره امکان سهو تبیین گردد. در گام نهایی نیز ادله سهو معصوم در آیات و روایات و ارتباط آن با عصمت معصوم مورد نظر قرار می‌گیرد. از جمله نتایج تحقیق آن‌که: 1- عصمت در آیات و روایات متفاوت با عصمتی است که توسط متکلمان متأخر بیان شده است به گونه‌ای که عصمت از خطا و اشتباه در امور غیر دینی بیان نشده است. 2- امکان سهو و خطا در امور دینی وجود ندارد چرا که غرض از بعثت انبیاء و اولیاء را که هدایت افراد است زیر سؤال می‌برد. 3- آیات دال بر سهو معصوم را می‌توان در سه دسته کلی مورد بررسی قرار داد.

کلیدواژه‌ها