بررسی تعیین کیفر تعزیری در پرتو ویژگیها و اقدامات بزهدیده با تاکید بر تبدیل، تخفیف و معافیت از مجازات
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران
3 استادیار گروه مطالعات زنان و خانواده دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
10.22034/thdad.2024.557009.2218چکیده
اصول تقنینی که قاضی میبایست در تعیین کیفر تعزیری به آن توجه کند؛ چهار بندی است که در مادهی 18 قانون مجازات اسلامی مطرح گردیده است. این چهار بند عبارتند از: الف) انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم، ب) شیوهی ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیانبار آن. پ) اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم و ت) سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی. در چنین دیدگاهی، بزهدیده جایگاهی نداشته و اثری از مداخلهی او دیده نمیشود. بخشی که پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی قصد بررسی آن را دارد ولی در بندهای مادهی 18 مورد توجه قرار نگرفته است؛ «وضعیت بزهدیده» و همچنین «آثار بزهدیده بر بزه» میباشد. نتایج این تحقیق نشان میدهد ویژگیهای فردی بزهدیده (جنسیت، نژاد، مذهب، قرابت بزهدیده با مجرم و نقص جسمی یا ذهنی) و اقدامات بزهدیده (تحریک، اقدام نامشروع، تقاص و رضایت بزهدیده) میتواند در تعیین کیفر تعزیری مؤثر باشد. همچنین علت ورود عوامل مشدده و مخففه بدان جهت است که در جوهره هر یک از آنها، ورود و یا خطر ورود صدمه و میزان قابلیت سرزنش را تشدید یا تخفیف میدهند. بنابراین میتوان گفت که این عوامل میتوانند مصادیقی از عناصر سازنده اصلی تناسب جرم باشند.
