فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جهاد سازندگی، پس از انقلاب اسلامی برای رفع محرومیت در روستاها و رونق کشاورزی شکل گرفت، اما غفلت از توجه به نظم اجتماعی و مبانی فلسفیِ حاکم بر آن، باعث شد تا در مدت کوتاهی تبدیل به وزارت‌خانه شود. هدف این مقاله، نشان‌دادن تمایز منطق سازمانی جهاد سازندگی از سازمان بوروکراتیک مدرن در سطح تحلیل نظم اجتماعی و مبانی فلسفی آن است. به‌این منظور در این مقاله با توجه به نظریۀ اجتماعی ماکس وبر و کارل مارکس، نشان داده شده که بوروکراسی مدرنِ غربی چه نسبتی با توسعۀ سرمایه‌داری غربی دارد. پس از آن، با نظر به مدرنیزاسیون یا تجدد اجباری رضاخان و برنامه‌های توسعۀ سرمایه‌داری پهلوی دوم، تاثیرات آن در توسعۀ بوروکراسی غربی در ایران بررسی شده است. در مرحلۀ بعد، با تعدیل نظریۀ داده‌بنیاد تحت تاثیر نظریۀ اجتماعی انقلاب اسلامی با روایت شهید مرتضی مطهری (ره)، مولفه‌های جهاد سازندگی از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابیِ کدهای 30 مصاحبه، احصاء شده و با مولفه‌های بوروکراسی رایج در دورۀ پهلوی مقایسه شده است. یافته‌های حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که غفلت از تحلیل جهاد سازندگی در سطح نظریۀ اجتماعی و مبانی فلسفی انقلاب اسلامی، باعث شد تا جهاد سازندگی در وزارت جهاد کشاورزی استحاله شود.