مقایسه تطبیقی تاریخ حیدری اثر حسینی رازی با تاریخ الفی تتوی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای تاریخ ایران پس از اسلام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران. ایران.
2 عضو هیأت علمی پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران. ایران
doi
10.22034/crtc.2024.433685.1130چکیده
تاریخ حیدری، از متون تاریخی دوره صفوی است که توسط میرحیدر بن علی بن محمود حسینی رازی، یکی از مؤلفان و مورخان نیمه اوّل سده یازدهم هجری، به رشته تحریر درآمده است. کتاب مجمع التواریخ یا زبدة التواریخ یا تاریخ حیدری، تاریخی عمومی و تألیفی نامنظم است از تاریخ ایران و سلاجقه آسیای صغیر و خانان قریم (کریم) و عثمانیان و شاهان مسلمان هند. این اثر شامل پنج باب است. این پنج باب جلد اول را تشکیل میدهند که در مورد پیامبران، خلفا و پادشاهان است و بایستی جلد دوم در مورد حکیمان و دانشمندان و سرایندگان، باشد. منابع مورد استفاده تاریخ حیدری که خود نیز در مقدمه به آن اشاره کرده، بسیار زیاد است؛ یکی ازاین منابع، تاریخ الفی تتوی است. در این پژوهش تلاش میشود ضمن معرفی نویسنده و نسخه تاریخ حیدری ، با استفاده از روش تطبیقی – تحلیلی، به بررسی تاریخنگاری و مقایسه دو اثر تاریخ حیدری و تاریخ الفی تتوی پرداخته و تفاوتهای احتمالی و کاستیهای دو اثر مشخص شود. دستاورد حاصل از این پژوهش مبین این نکته است که مؤلف تاریخ حیدری بخش عمدة کتاب خود را از تاریخ الفی برداشت کرده است. صرفأ مهمترین دلیل تفاوت این دو اثر را باید در اهداف تاریخنگارانه این دو مؤلف جستجو کرد.