فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم «فرّه» ایزدی، شامل فرّه شاهی، کیانی، پهلوانی و ایرانی، در مشروعیت بخشیدن به پادشاهان ایران باستان بسیار مهم و محوری بوده‌است. «فرّه» را می‌توان شکوه، تائید، پیروزی، قدرت و موهبتی الهی دانست که با خرد، حکمت، زیبایی و روشنایی همراه است. محمد بن جریر طبری، مفسّر، فقیه، الهی‌دان و مورّخ برجسته و تأثیرگذار ایرانی، با نگارش تفسیر قرآن و تاریخ الرسل و الملوک، جایگاهی بنیادین در میان مسلمانان دارد. تاریخ طبری نخستین منبع مهم اسلامی و ایرانی است که به مفهوم ایرانی «فرّه» اشاره می‎کند. او به این مفهوم مهم در اندیشۀ ایران باستان کاملا آگاه بوده‌است. قابل بررسی است که شاید مفهوم «فرّه» توسط وی به الهیات اسلامی منتقل شده باشد. این تحقیق می‌تواند به فهم بیشتر و ژرف‌تر برخی رویکردهای سیاسی، تاریخی، تفسیری، اجتماعی و دینی طبری که در آثار او نهفته‌است، مخصوصا در تاریخ و تفسیر قرآن او، کمک کند. در این مقاله به نمادها و نمودهای «فرّه» در دوران پادشاهی انوشیروان ساسانی، که در تاریخ طبری روایت شده‌است، پرداخته می‌شود. طبری از «آتش» آتشکده فارس، «آب» دریاچه ساوه، شکستن «ایوان مدائن»، «تاج» و «درستکاری، خردمندی و تدبیر» انوشیروان، «شتر» و «اسب» در خواب موبد موبدان، «عصا» در پیشگویی سطیح، فرّه پهلوانی و نمادهای «دستار» و «تیر و کمان» وهرز، سخن می‌گوید.