تبیین رویکرد نظری سبکشناختی ملکالشعرای بهار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.29252/LRR.12.2.13چکیده
قدمت مطالعات سبکشناسی و سبکپژوهی از کتاب تاریخ تطور نثر فارسیِ ملکالشعرای بهار فراتر نمیرود. رویکرد نظری سبکشناختی وی نیز تا بهحال بهدرستی کشف و استخراج نشده است. از این رو، هدف از پژوهش حاضر کشف و شناخت متغیرها و مؤلفههای نظریۀ سبکشناختی ملکالشعرای بهار و مقولهسازی و فرضیهسازی آن با روش و تکنیک تحلیل محتوای کیفی ـ عمقی است. بدین منظور، آثار ملکالشعرای بهار در زمینۀ سبکشناسی براساس نمونهگیری هدفمند و معیارِ اشباع نظری بررسی شد. از محتوای این آثار با حذف و اضافه و اصلاح و تلخیص، تعداد 409 کد اولیه بهدست آمد. درنهایت، طی سه مرحله کدگذاری، مدلی از کدها استخراج شده است که بیانگر دو بلوک «بافت و محیط زمینهای» و «سبکشناسی» است و همچنین، فرضیۀ اصلیِ چگونگی تأثیر «بافت و محیط زمینهای» را بر «سبک» نشان میدهد. مطابق با نظر بهار، «بافت و محیط زمینهای» تأثیر بسزایی بر «سبک» و «سبکشناسی» در ایران گذاشته است که این ارتباط و تأثیر و تأثر، در پژوهشهای سبکشناختی بهدقت تبیین نشده است. از این رو، متغیرها و مفاهیم رویکرد نظری سبکشناختی ملکالشعرای بهار و همچنین، روابط این متغیرها با یکدیگر کشف میشود و سرانجام به مدلسازی میانجامد و این فرض را تقویت میکند که او در این حیطه صاحبنظر بوده است.
