بدن‌مندی استعاره‌های مفهومی و درک مفاهیم انتزاعی در کودکان 5 تا 7 سالۀ فارسی‌زبان

نویسندگان

1 دکتری تخصصی علوم اعصاب‌شناختی، هیئت علمی مؤسسۀ آموزش عالی علوم‌ شناختی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی شناختی، مؤسسۀ آموزش عالی علوم ‌‌شناختی، تهران، ایران.

3 استاد زبان‌شناسی و عصب‌شناسی زبان دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی، تهران، ایران.

4 استادیار گروه روان‌شناسی شناختی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.29252/LRR.12.2.15
چکیده

باتوجه ‌به نقش مهم استعاره‌های مفهومی در درک مفاهیم انتزاعی در دوران رشد، پژوهش حاضر با هدف طراحی و هنجاریابی آزمونی از استعاره‌های مفهومی بدن‌مند در زبان فارسی برای بررسی فرایند درک مفاهیم انتزاعی کودکان سالم 5 تا 7 سالۀ فارسی‌زبان انجام شد. در این پژوهش، ابتدا 171 استعارۀ مفهومی بدن‌مند رایج در زبان فارسی امروز مربوط ‌به 4 اندام حسی ـ حرکتی گوش، چشم، دست و پا از منابع و فرهنگ‌های فارسی امروز استخراج شد و درک مفاهیم انتزاعی به‌کمک استعاره‌های مفهومی در 30 کودک 5 تا 7 سالۀ سالم دارای رشد طبیعی بررسی شد. براساس نتایج 39 استعاره‌ای که بالای 30 درصد پاسخ درست داشتند انتخاب شدند. در مرحلۀ بعد آزمونی متشکل از دو بخش دیداری و شنیداری براساس این 39 استعاره طراحی شد و درک مفاهیم انتزاعی در 200 کودک 5 تا 7 سالۀ فارسی‌زبان بررسی شد. براساس نمرۀ میانگین به‌دست آمده در دو گروه سنی و باتوجه ‌به روند رشد مفاهیم انتزاعی، کودکان 6 تا 7 ساله نسبت‌به کودکان 5 تا 6 ساله عملکرد بهتری در درک مفاهیم انتزاعی داشتند و تفاوت معناداری وجود داشت. همچنین، یافته‌های پژوهش نشان داد که کودکان در پاسخ به آزمون شنیداری در مقایسه با آزمون دیداری عملکرد بهتری داشتند، ولی در درک مفاهیم انتزاعی بین دختران و پسران تفاوت معناداری وجود نداشت. نتایج پژوهش حاضر را می‌توان در توان‌بخشی و درمان اختلالات مربوط به درک مفاهیم انتزاعی استفاده کرد. واژه‌های کلیدی: استعاره‌های بدنمند، استعاره‌های مفهومی، مفاهیم انتزاعی