فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از جمله منشات متقدّمی که تا کنون شناخته و بررسی نشده است، باید از دستورالانشاء یا صحایف‌اللطایف عبدالرزاق سمرقندی یاد کرد. سمرقندی از مورّخان، منشیان و فضلای دربار شاهرخ در عصر تیموری است و اثر ارجمند مطلع سعدین در تاریخ آن دوران از مصنفات وی است. منشات وی از حیث اسالیب کهن ترسل و انشا و نیز سبک نثر و اطلاعات تاریخی، حائز ارزش‌های فراوان است. نگارنده در این نوشتار که به روش تحلیل و توصیف محتوای کیفی انجام شده است، در صدد است تا از منظر متن‌شناسی، محتوا و ساختار اثر را بررسی و ارزیابی نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منشات سمرقندی مشتمل بر دو بخش مجزا و متمایز است. بخش نخست که مسمی به دستورالانشاست به اطناب و در طرحی دقیق، مبانی نظری و اصول کتابت و ترسل دیوانی را ارائه و تبیین کرده است. در این بخش خصایص کلام از حیث ترسل و بلاغت بررسی شده است. هم‌چنین ویژگی‌های کاتب و ساختارهای متنی منشات و برخی آداب مربوط به نگارش و خوشنویسی و کاغذ نیز مورد بحث قرار گرفته است. در بخش دوم نیز سمرقندی با نقل نمونه مکتوبات دیوانی و سلطانی، هم هنر نگارش منشیانه خویش را نمایان کرده و هم الگوهایی عملی را پیش نظر منشیان و مخاطبان ترسیم نموده است.