قواعد رفتاری حاکم بر قضات در امریکا و ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 دانشیار گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.22034/thdad.2022.531463.1813
چکیده

یکی از عوامل اصلی بحران‏ های اجتماعی و به ویژه اقتصادی، رسوایی ‏های اخلاقی و مالی است. این رسوایی ‏ها به حوزه اجتماع و اقتصاد محدود نشده و به عرصه حکمرانی و دستگاه حکومت راه می‏ یابند. یکی از راهکارهای مؤثر در تنزل این قبیل رسوایی ‏ها، وضع قواعد رفتاریِ ضد فساد است که با رویکردی مبتنی بر خودتنظیمی حرفه ‏ای، توسط اعضای هر حرفه با لحاظ ویژگی ‏های آن حرفه وضع می‏ شوند. پرسش این است که قضاوت به عنوان حرفه ‏ای که همواره در معرض موقعیت ‏های فسادخیز است، تابع کدام دسته از قواعد رفتاری بوده و وضعیت ‏شان چگونه است؟ در این ارتباط، به نظر می ‏رسد کشوری چون امریکا به دلیل اهمیت جایگاه قضات در آن کشور، گام ‏های مهمی برای تبیین تکالیف رفتاریِ حرفه ‏ایِ قضات برداشته است که با عنایت به سابقه کم اسناد مختلف حاکم بر رفتار قضات در کشورمان، می ‏تواند نصب ‏العین متولیان این حوزه باشد. چراکه سلوک رفتاریِ قضات نقش مهمی در جایگاه قوه قضائیه، اعتماد عمومی به دستگاه قضائی، جایگاه عدالت و ... دارد. از خلال یک مطالعه توصیفی- تحلیلی درمی‏ یابیم که مواردی چون بی‏ طرفی، رازداری، اجتناب از فعالیت‏ های سیاسی، محدودیت در دریافت هدایا، امتیازات و تسهیلات و ... از جمله تکالیف مهمی است که در نمونه قواعد رفتاری قضات امریکا قابل مشاهده است.