فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از نکاتی که در تصحیح متون کهن باید مورد توجه قرار بگیرد، امکان تصحیف واژه یا واژه‌هایی از متن است. عدم توجه به این نکته، علاوه بر دور کردن متن از معنای دقیق خود می‌تواند موجب فراموش‌ شدن واژه یا واژه‌هایی اصیل شود. یکی از این واژه‌ها که به دلیل سنت یکسان‌نویسی برخی از حروف مانند «پ» و «ب» در نسخه‌های خطی فارسی، تصحیف شده و سپس در گذر زمان و با رونویسی کاتبان از دست‌نویس‌های یکدیگر به فراموشی سپرده شده است، واژة «بَرخَم» است. این واژه که در تعداد قابل‌توجهی از متون مهم ادب فارسی مانند دیوان سنایی، دیوان انوری، دیوان کمال خجندی، دیوان ظهیر فاریابی و دیوان صائب هم به کار رفته است، در همه جا به صورت «پُرخَم» خوانده و ثبت شده و به فرهنگ‌های لغت فارسی راه نیافته است. در مقالة حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و بر مبنای مطالعات اسنادی، به بازیابی این واژه و تفاوت آن با «پُرخَم» که بدان تصحیف شده است، می‌پردازیم. بر این اساس واژة «بَرخَم» شکل دیگری از «بِخَم» و به معنای «خمیده» است. علاوه بر آن در مقالة حاضر به دو واژة «بربار» و «بربر» که در برخی متون به صورت تصحیف‌شده ثبت شده‌اند، نیز پرداخته شده است.