خودمختاری در یادگیری زبان دوم: ادراک فارسی‌آموزان از مسئولیت‌ها، توانایی‌ها و انگیزه‌‌‌ها

نویسندگان

1 دانشیار گروه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

doi
10.29252/LRR.12.1.14
چکیده

زبان­آموزان برای یادگیری زبان فارسی در دانشگاه­ها مدت زمان کوتاهی را می­گذرانند و در این مدت باید به­طور چشمگیری بر زبان تسلط یابند. آموزش زبان­های دوم در سال­های اخیر، از محیط آموزشی مدرس­محور به محیط آموزشی یادگیرنده­محور تغییر یافته­ است تا زبان­آموزان یادگیری خویش را در اختیار گیرند و به خودمختاری دست یابند. در این راستا، پژوهش حاضر میزان آمادگی فارسی­آموزان غیرایرانی را برای خودمختار بودن بررسی می­کند. شرکت­کنندگان شامل 155 تن از فارسی­آموزان سطح تکمیلی هستند. برای جمع­آوری داده­ها، از پرسش­نامۀ تامر (2013) بهره گرفته شده است که دارای چهار بخش مسئولیت­ها، توانایی­ها، انگیزه و فعالیت­های درون و بیرون کلاس است. در پایان پرسش­نامه بخشی با عنوان بازپاسخ برای فارسی­آموزان درنظر گرفته شده است. پاسخ­های فارسی­آموزان حاکی از نوعی تضاد میان بخش مسئولیت­ها با بخش توانایی­ها، انگیزه و فعالیت­های درون و بیرون کلاس است. یافته­ها نشان می­دهد که با وجود آنکه فارسی­آموزان خود را از توانایی و انگیزۀ لازم جهت یادگیری خودمختارانۀ زبان فارسی بهره­مند می­دانند و خود را در انجام فعالیت­های درون و بیرون کلاس فعال می­دانند، اما بیشتر مسئولیت یادگیری را متوجه مدرسان می­کنند. علاوه بر این، بررسی­های آماری نشان­دهندۀ رابطۀ معکوس و معنا­داری میان ادراک فارسی‌آموزان از مسئولیت­ها و فعالیت­های درون کلاس است. از جهت دیگر، میان توانایی­های فارسی­آموزان با انگیزه و فعالیت­های درون و بیرون کلاس و همچنین میان انگیزه با فعالیت­های درون و بیرون کلاس رابطۀ مستقیم و معنا­داری دیده می­شود.