ارزیابی خشکسالی و تاثیر آن بر منابع آب سطحی و زیرزمینی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز رودخانه میناب)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، هرمزگان
2 استادیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
3 استاد دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران
4 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه هرمزگان
doi
چکیده
خشکسالیها از مخربترین رویدادهای آب وهوایی هستند که باعث خسارتهای قابل توجهی هم در بخش منابع طبیعی و هم در زندگی انسانها میشوند. حوزه آبخیز رودخانه میناب به دلیل وجود سد استقلال و اهمیت منابع آبهای سطحی و زیرزمینی و واقع شدن دشتهای قابل توجه در این حوزه انتخاب شده است. فراوانی خشکسالی با استفاده از دو شاخص RDI و SPI در ایستگاه های بارانسنجی معرف واقع در دشتهای این حوزه تعیین شد. نتایج نشان داد هر دو شاخص SPI و RDI بیشترین فراوانی خشکسالی ملایم و متوسط را برای منطقه برازش دادند. شاخص SPI براساس فرضیه سنجه کارآمد، سازگاری بهتری با منطقه مورد مطالعه نشان داد. بنابراین شاخص برای ارزیابی روابط خشکسالی و منابع آب انتخاب شد. سپس به منظور بررسی تاثیر خشکسالی بر منابع آب سطحی رابطه این شاخص با تغییرات متوسط دبی سالانه ایستگاههای هیدرومتری نزدیک هر دشت سنجیده شد. نتایج نشان داد این رابطه با همبستگی بالا معنیدار میباشد. در مرحله بعد به منظور بررسی اثر خشکسالی بر منابع آب زیرزمینی، با استفاده از رابطه همبستگی دو متغیره، ضریب تاثیر برداشت و خشکسالی بر تغییرات سطح آب زیرزمینی محاسبه شد و معلوم گردید افت سطح آب همه دشتهای مورد مطالعه متاثر از خشکسالی با ضریب تاثیر بالا است به جز دشت مسافرآباد که چاههای آن در سفره دوم واقع شده و بخش عمده تغذیه آبخوان آن، از طریق سازندهای سخت ارتفاعات صورت میگیرد و تاثیرپذیری کمتری از بارش دشت دارد.