ارزیابی اثرات توسعه حمل‌و‌نقل عمومی (مترو و BRT) بر کاربری زمین شهری ) نمونه موردی: منطقه 7 شهرداری تهران (

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی

2 استادیار دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

پیوند میان حمل­و­نقل و کاربری زمین از اصول بنیادین در برنامه­ریزی حمل­و­نقل شهری محسوب می­شود و به طور جدایی ناپذیری در ارتباط با یکدیگر قرار می­گیرد. شناخت این پیوندها پیش از گسترش سیستم­های حمل و نقل ضمن هدایت توسعه و تقلیل بی­عدالتی های فضایی در شهرها می­توانند منجر به وضع قوانین و مقررات کاربری زمین کنشگرایانه شوند. بر این اساس در این پژوهش، تأثیرات  شبکه حمل‌و‌نقل عمومی (مترو وBRT) بر کاربری زمین در منطقه 7 شهرداری تهران مورد بررسی قرار گرفته است. ابتدا برای هر یک از متغیرهای عمده تحقیق شاخص‌هایی تعریف و با استفاده از آزمون اسپیرمن به مقایسه شاخص‌ها و میزان همبستگی آنها در یک‌بازه زمانی ده ساله (1390-1380) پرداخته شده است. مقایسه این شاخص‌ها نشان دهنده رابطه مستقیم ودر مواردی رابطه معکوس بین متغیرهای تحقیق است. همچنین در ادامه از مدل SWOT برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت‌های منطقه در رابطه با حمل‌و‌نقل عمومی و در نهایت از مدل QSPM (Quantitative Strategic Planning Matrix) جهت تکمیل و ارائه استراتژی­های پیشنهادی مدد گرفته شده است. نتایج کلی تحقیق بیانگر تأثیرگذاری حمل‌و‌نقل عمومی (یعنی مترو و BRT ) بر کاربری زمین در راستای تبدیل و یا تغییر کاربری‌ها در منطقه بوده است. به طورکلی می­توان بیان نمود که این روند موجبات دسترسی آسان به حمل­و­نقل عمومی گشته و باعث ترغیب توسعه و تحولات ساختار کالبدی منطقه شده است. از اثرات توسعه حمل­ونقل همگانی در این منطقه می­توان به کاهش سهم کاربری­های مسکونی و در مقابل افزایش سهم کاربری های تجاری و اداری، آموزشی، بهداشتی و فضای سبز اشاره کرد.