دگرسانی گرمابی کانسار مس پورفیری جنوب غرب ظفرقند با نگرشی بر تحولات کانیشناسی و ژئوشیمیایی منطقه
نویسندگان
1 استادیار، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری پترولوژی، دانشگاه تهران
3 استادیار، دانشکده زمین شناسی، دانشگاه تهران
doi
چکیده
کانسار مس جنوب غرب ظفرقند در 25 کیلومتری جنوب غرب اردستان و در کمربند ارومیه- دختر واقع شده است. در این منطقه استوک گرانودیوریتی میوسن (19-21 Ma) در سنگهای آتشفشانی ائوسن (~56 Ma) نفوذ کرده است. بر اساس مطالعات کانیشناسی و میکروسکوپی سنگهای منطقه تحتتأثیر دگرسانی های پتاسیک، فیلیک، آرژیلیک و پروپیلیتی قرار گرفتهاند. دراین پژوهش سنگهای دگرسان شده نسبت به نمونههای کمتر دگرسان شده از دیدگاه کانیشناسی و تغییرات جرمی عناصر درطول فرآیند گرمابی بررسی شدهاند. با توجه به مطالعات انجام شده، دگرسانی پتاسیک در اثر متاسوماتیسم قلیایی ریوداسیت ها با تهیشدگی عناصر آهن، منیزیم و باریم و غنی شدگی عناصر آلومینیوم، پتاسیم و استرانسیوم (تشکیل بیوتیت و فلدسپات پتاسیک) همراه بوده است. در داسیت های پتاسیک نیز عناصر سدیم، کلسیم، منیزیم و استرانسیوم کاهش و پتاسیم و باریم افزایش یافتهاند. به دنبال آن افزایش H+سیال گرمابی، دگرسانی فیلیک را در گرانودیوریت ها با تهیشدگی عناصر آلومینیوم، آهن، منیزیم و استرانسیوم و غنیشدگی پتاسیم و باریم به بوجود آورده است. در آندزیت ها نیز عناصر آهن و منیزیم کاهش و پتاسیم افزایش یافته است. در دگرسانی پروپیلیتیک، در اثر فوگاسیته پایین CO2 و فوگاسیته بالای اکسیژن شاهد حضور اندک کربنات و فراوانی اپیدوت هستیم. فوگاسیته بالای O2، H+بالا و کاهش دمای سیال گرمابی سبب ایجاد مجموعه کانیهای پهنه آرژیلیک با شستشوی عناصر قلیایی و تشکیل کانیهای رسی شده است.