دگرسانی گرمابی کانسار مس پورفیری جنوب غرب ظفرقند با نگرشی بر تحولات کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی منطقه

نویسندگان

1 استادیار، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری پترولوژی، دانشگاه تهران

3 استادیار، دانشکده زمین شناسی، دانشگاه تهران

doi
چکیده

کانسار مس جنوب غرب ظفرقند در 25 کیلومتری جنوب غرب اردستان و در کمربند ارومیه- دختر واقع شده است. در این منطقه استوک گرانودیوریتی میوسن (19-21 Ma) در سنگ­های آتشفشانی ائوسن (~56 Ma) نفوذ کرده است. بر اساس مطالعات کانی­شناسی و میکروسکوپی سنگ­های منطقه تحت­تأثیر دگرسانی های پتاسیک، فیلیک، آرژیلیک و پروپیلیتی قرار گرفته­اند. دراین پژوهش سنگ­­های دگرسان شده نسبت به نمونه­های کمتر دگرسان شده از دیدگاه کانی­شناسی و تغییرات جرمی عناصر درطول فرآیند گرمابی بررسی شده­اند. با توجه به مطالعات انجام شده، دگرسانی پتاسیک در اثر متاسوماتیسم قلیایی ریوداسیت ها با تهی­شدگی عناصر آهن، منیزیم و باریم و غنی شدگی عناصر آلومینیوم، پتاسیم و استرانسیوم (تشکیل بیوتیت و فلدسپات پتاسیک) همراه بوده است. در داسیت های پتاسیک نیز عناصر سدیم، کلسیم، منیزیم و استرانسیوم کاهش و پتاسیم و باریم افزایش یافته­اند. به دنبال آن افزایش H+سیال گرمابی، دگرسانی فیلیک را در گرانودیوریت ها با تهی­­شدگی عناصر آلومینیوم، آهن، منیزیم و استرانسیوم و غنی­شدگی پتاسیم و باریم به بوجود آورده است. در آندزیت ها نیز عناصر آهن و منیزیم کاهش و پتاسیم افزایش یافته است. در دگرسانی پروپیلیتیک، در اثر فوگاسیته پایین CO2 و فوگاسیته بالای اکسیژن شاهد حضور اندک کربنات و فراوانی اپیدوت هستیم. فوگاسیته بالای O2، H+بالا و کاهش دمای سیال گرمابی سبب ایجاد مجموعه کانی­های پهنه آرژیلیک با شستشوی عناصر قلیایی و تشکیل کانی­های رسی شده است.