فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دوره صفوی با پیوند میان تصوف، تشیع و هنر، آثاری با مضامین مذهبی و اساطیری دیده می شود. درمقاله پیش رو، نگاره گذر سیاوش از آتش، از مکتب قزوین ازشاهنامه شاه اسماعیل دوم در سال ۹۸۴ ه.ق مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ این نگاره حاوی لایه‌های معنایی بسیاری از جمله اشاره به تصوف و شیعی نگاری است. هدف از خوانش این نگاره بررسی مفاهیم عرفانی و دینی دوره صفوی و انعکاس آن در این نگاره با تأثیرپذیری از ادبیات ایرانی است. سوال پژوهش حاضر به شرح زیر است: خوانش معنایی نگاره مذکور، دارای چه مفاهیم عرفانی و شیعی متأثر از دوره صفوی است؟ ترکیب ساختار نگاره در رسیدن به این معنا، چگونه از عرفان شیعی تاثیر پذیرفته است؟ رنگ‌گذاری نگاره چگونه تاثیرات عرفانی را نشان می دهد؟ این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و از نوع تحقیقات کیفی است و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای صورت پذیرفته است. تصویر نگاره توسط نگارندگان از آرشیو موزه رضا عباسی در تهران اخذ گردیده است. نتایج نشان می‌دهد، این نگاره، دارای مفاهیم نمادین بوده که با پیکره‌های متعدد و استفاده از ترکیب‌بندی متنوع بارمعنایی عرفانی و شیعی را به مخاطب انتقال می دهد. ترکیب‌بندی اثر از نوع مدور و بالارونده بوده و به معانی عرفان متعالی و عروج معنوی اشاره داشته است. توجه حکومت سیاسی در دوره صفوی به تشیع درکنار تصوف و امتزاج این دو موجب خلق نگاره‌ای با مضامین پنهان عرفانی و مذهبی شده است که در نوع خود نادر بوده و تاکنون مورد پژوهش مستقلی نبوده است.