بازنمایی گفتمان‌ توحید در فیه ما فیه مولانا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 عضو هیئت علمی، گروه ادبیات فارسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 عضو هیئت علمی تمام‌وقت، گروه ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/kalam.2025.877.1087
چکیده

مولوی نیز بسان مشایخ بزرگ عرفانی، در آثار خود به تفسیر عرفانی آیات قرآن کریم و احادیث و همچنین تأویل مفاهیم و گفتمان‌های عرفانی- دینی توجه کرده است. او در کتاب «فیه ما فیه» تفاسیر عمیقی که مناسب ذوق و تجربه عرفانی و روحانی خود اوست، از آیات قرآن کریم به دست داده که بی‌نظیر و تازه می‌نماید. هدف از پژوهش کنونی که به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است، واکاوی گفتمان «توحیدی» در «فیه ما فیه» مولاناست. یافته‌های پژوهش در چهار بخش توحید عبادی (بحث تسبیح خداوند و ارزش توحید در عبادت)، توحید استقلالی (هر فعلی از سوی مخلوقات و انسان‌ها را در ابتدا نیاز آنها از پروردگار است و هر اندیشه‌ای از سوی انسان را در طول ارادۀ پروردگار به حساب آورده و اندیشه‌ورز را در ایجاد این تفکر مستقل نمی‌داند)، وحدت وجود (به عنوان یکی از اصول جهان‌بینی عرفانی) و مقام خوف و رجا (به عنوان نتیجه و نشانی از توحید) مورد بررسی قرار گرفته‌اند.