فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تکواژ جمعِ «ها» زایاترین نشانۀ جمع در زبان فارسی است. این تکواژ به­جز در سبک رسمی فقط در بافتِ پس از واژه‌های مختوم به دو واکۀ /e/ و /A/، و در صورت جمع چند واژۀ‌ خاص که در آن­ها تأکیدِ تکواژِ «ها» بر مفهوم «تعداد زیاد» است به­صورت کاملِ [hA] تلفظ می‌شود. از این ‌رو، در بیشتر بافت‌ها یعنی پس از واژه‌های مختوم به همخوان‌ها و پس از واژه‌های مختوم به سه واکۀ /i/، /u/ و /o/ همخوان /h/یِ این تکواژ حذف می‌شود. البته برای رفع التقای واکه‌ها یک غلت جایگزین همخوان /h/ می‌شود. هدف این مقالۀ توصیفی ـ تحلیلی بررسی بافت‌های گوناگون و فرایندهای واجی‌ اثرگذار بر تلفظ تکواژ جمعِ «ها» در چارچوب نظریۀ بهینگی است. موارد منحصربه‌فردی که به­رغم فراهم بودن شرایط واجی، همخوان /h/یِ این تکواژ حذف نمی‌شود با بهره‌گیری از دو رویکرد زیرشاخۀ نظریۀ بهینگی «محدودیت‌های نمایه‌دار به­لحاظ واژگانی» و «محدودیت‌های دسترسی‌دار به واژگان» تحلیل شده است.