باز پژوهی قاعده لطف با تکیه بر پاسخ به شبهات اسباب غیبت در کتاب تئوری امامت در ترازوی نقد
نویسندگان
1 مدرس حوزه
2 دانشجوی دکتری دانشگاه قم، ایران
doi
10.22034/kalam.2025.643.1045چکیده
امامت از مهمترین مباحث کلامی است؛ متکلمان شیعه، امامت را استمرار نبوت دانسته و با دلایل مختلف، از جمله قاعده لطف، معتقد به وجوب عقلی و علی الله آن شدهاند. این دیدگاه، مورد هجمه شبهات قرار گرفته است؛ از جمله آثاری که در این زمینه، به طرح اشکالاتی درباره امامت پرداخته، کتاب «تئوری امامت در ترازوی نقد»، تالیف حجت الله نیکویی است؛ در این مقاله با روش عقلی_تحلیلی، ابتدا، تقریر دلیل لطف برای اثبات ضرورت امامت بیان شده و سپس به پنج شبهه از اشکالاتی که درباره اسباب غیبت امام زمان (عج) در کتاب مذکور مطرح شده پاسخ گفتهایم و اثبات شده که امام لطفی است که بر اساس حکمت نصب او واجب است و غیبت امام که دارای حکمتهای مختلفی است و عقل انسان به تنهایی قادر به کشف همه اسرار آن نیست؛ هر چند برخی از آنها در روایات بیان شده است و درباره مساله حفظ جان امام عصر(ع) نیز با اینکه خداوند میتوانست از راههای مختلفی جان امام را حفظ کند، در سنت الهی چنین رقم خورده که این مسأله، از طریق اسباب عادی پیش رود. همچنین اثبات کردیم که عقل درباره تعداد و مصداق ائمه حکم خاصی ندارد و غیبت امام، منافی با لطف بودن او نیست؛ زیرا علاوه بر اینکه صرف وجود امام باعث اطمینان به آموزههای شریعت است، امام از راههای گوناگون میتواند به حفظ و تبیین شریعت بپردازد. و شرایط امام دوازدهم (عج) با آنچه درباره سایر ائمه (ع) اتفاق افتاده است، متفاوت است و حفظ جان امام از طریق غیبت حکیمانه است.