فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دانش بر پایۀ پرسش استوار است و در هر متن علمی، فرض بر این است که نویسنده به یک یا چند پرسش معین پاسخ دهد. با وجود مطالعات گسترده در­خصوص ملاحظات دستوری، آوایی و معنایی ساخت‌های پرسشی، تحلیل کاربردشناختی این گروه از ساخت‌های زبانی دارای سابقۀ چندانی نیست. برای نخستین­بار هایلند (2002) ساخت پرسشی را با رویکردی کاربردشناختی و به­مثابۀ راهبردی کلامی برای جلب توجه خوانندۀ متن معرفی کرد. در انگارۀ نظری هایلند، هفت کارکرد کلامی برای ساخت‌های پرسشی پیش‌بینی شده است: 1) ساخت پرسشی در جایگاه عنوان اثر، 2) مقدمه‌چینی، 3) بخش‌بندی متن، 4) موقعیت محکم، 5) اظهار نگرش یا رد ادعا، 6) تأیید خواننده و 7) پرسش واقعی. به­دلیل فقدان مطالعه‌ای در­خصوص کارکرد کلامی ساخت‌های پرسشی در زبان فارسی، نگارنده پس از فراهم ساختن پیکره‌ای از متون علمی زبان فارسی شامل 5700000 هزار واژه، کوشیده است خلأ پژوهشی موردنظر را رفع کند. به­منظور امکان مقایسۀ میان متون، فراوانی ساخت­های پرسشی در قالب مقیاس 10000 واژه نیز محاسبه شده است و یافته‌ها نشان می‌دهد که ساخت‌های پرسشی در ژانر کتاب درسی بیش از دو نوع مقاله و طرح پژوهشی به­کار می­رود. همچنین، در این خصوص شاهد تفاوت در متون مربوط به دو حوزۀ علوم انسانی و علوم پایه هستیم و لذا، دیدگاه مبتنی بر وجود دوگانۀ علوم نرم و علوم سخت تقویت می­شود. تفاوت در کارکرد کلامی ساخت­های پرسشی در متون مربوط به رشته‌های مختلف دانشگاهی نیز مشاهده می­شود.