آموزه‌های نهج‌البلاغه و نقش آن در مهار پرخاشگری و آشوبگری اجتماعی

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

doi
10.22084/nahj.2025.29885.3108
چکیده

پرخاشگری و آشوبگری اجتماعی به عنوان دو رفتار نابهنجار، معضلاتی هستند که به صورت گسترده‌ای جوامع مختلف را تحت تأثیر قرار داده و چالش‌های جدی برای امنیت اجتماعی و سلامت روانی افراد ایجاد می‌کنند. در این میان، آموزه‌های نهج‌البلاغه می‌توانند به‌عنوان یک منبع ارزشمند برای کاهش این مشکلات اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. و راهکارهای مؤثری برای پیشگیری از رفتارهای پرخاشگرانه و آشوبگری اجتماعی ارائه دهد. این مقاله با هدف بررسی و تحلیل آموزه‌های نهج‌البلاغه در مهار پرخاشگری و آشوبگری اجتماعی نگاشته شده و تلاش کرده است تا ابعاد اجتماعی و روانشناختی این پدیده‌ها را تحلیل کند. مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی، با تمرکز بر گزیده‌هایی از نهج‌البلاغه و تطبیق آن‌ها با مفاهیم روانشناختی و اجتماعی معاصر انجام شده است. بر اساس یافته‌های پژوهش، ابزار پیشگیری از رفتارهای پرخاشگرانه و آشوبگری اجتماعی که می‌تواند به بهبود وضعیت اجتماعی و کاهش رفتارهای نابهنجار کمک کند، عبارتند از: الف) بازداری از طریق تهدید، ب) بازداری از طریق تاخیر، ج) مهار خودشیفتگی، د) پیشگیری از تحریک مستقیم، ه) مهار آشوبگری اجتماعی. امام علی (ع) با تبیین مفهوم «غوغا» و ضرورت جلوگیری از تجمعات پرخاشگرانه، بر لزوم ایجاد فضایی آرام و متعادل در جامعه تأکید می‌کنند. ایشان با درک عمیق از خشم به عنوان یکی از لشکرهای شیطان، پیامدهای خطرناک آن را نظیر کیفر زودرس و زوال نعمت‌، را هشدار می‌دهند. این بازدارنده‌ها، با ارائه رویکردهای مختلف، زمینه‌ساز کاهش تنش‌ها و بهبود روابط اجتماعی می‌شوند.