بازنمایی سیاست خارجی ج.ا.ا در دولت چهاردهم در شبکه‌های اجتماعی ایکس و ایتا

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)

doi
10.22034/jcsc.2025.2070823.2857
چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل بازنمایی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت چهاردهم در شبکه‌های اجتماعی ایکس و ایتا انجام شد. چارچوب نظری تحقیق بر مبنای رویکرد «مدیاتیزاسیون سیاست» استوار گردید که بر نقش تعیین‌کننده رسانه‌ها در ساخت و انتقال پیام‌های سیاسی تأکید دارد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بود و داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA 2020 سازمان‌دهی و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که در شبکه ایکس مضامینی همچون «فرصت‌سوزی در سیاست خارجی»، «نبود استراتژی مشخص»، «وابستگی بیش از حد به شرق» و «پیوند سیاست خارجی با معیشت مردم» برجسته شده است. در مقابل، تحلیل محتوای ایتا نشان داد که این بستر بیشتر بر بازتولید روایت‌های رسمی تمرکز داشته و مضامینی مانند «نگاه به شرق»، «مقاومت در برابر غرب»، «دیپلماسی اقتصادی مقاومتی» و «تقویت جبهه مقاومت» در آن غالب بوده است. مقایسه این دو فضا آشکار ساخت که شکاف معناداری میان بازنمایی‌های جهانی و بومی سیاست خارجی دولت چهاردهم وجود دارد. نتایج پژوهش تأیید می‌کند که رسانه‌ها نه‌تنها بازتاب‌دهنده بلکه سازنده سیاست خارجی هستند و بی‌توجهی به منطق رسانه‌ای می‌تواند به فرصت‌سوزی در دیپلماسی منجر شود.