بررسی همدید گرماهای فرین ایران بر پایه الگوهای ضخامت جو

نویسندگان

1 دانشگاه اصفهان

2 دانشگاه پیام نور

doi
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی الگوهای ضخامت در روزهای همراه با رخداد گرماهای فرین ایران است. برای انجام آن، از داده­های دمای663 ایستگاه همدید و اقلیمی ایران در بازه زمانی 1/1/1340 تا 29/12/1382 استفاده شده است. سپس به کمک روش کریجینگ دما روی یاخته­های 15*15 کیلومتر برای کل ایران درون­یابی شد و یک آرایه­ی 7187*15992بدست آمد. داده­های ارتفاع ژئوپتانسیل  نیز در همین بازه زمانی از پایگاه داده NCEP/NCAR فراهم شد. ابتدا روزهای همراه با گرمای فرین با استفاده از نمایه NTD مشخص شد. سپس براساس بزرگی و گستره رویداد­ها  داده­ها مرتب گردید و یک آرایه به ابعاد 264*7187 یاخته شکل گرفت. 264 روز اول به عنوان نمونه گرمترین و فراگیرترین روزها انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. نقشه­های ضخامت ترازهای 1000 و 500 هکتوپاسکال و انحراف بهنجار شده دمای ایران نیز در طی روزهای نمونه محاسبه شد. بررسی­ها نشان داد که گرمترین و فراگیرترین رخداد گرماهای ایران با دو الگوی نقشه­ای ضخامت روی می­دهد. الگوی یک بیشتر در نیمه گرم سال حاکم است، اما  زمان فعالیت الگوی دو بر خلاف الگوی اول نیمه سرد سال است و در بخش بزرگی از زمان رخدادهای گرم فرین حاکمیت داشته است. در زمان حاکمیت الگوی یک نیمه غربی کشور و در زمان حاکمیت الگوی 2 نیمه شمالی کشور رویدادهای گرم فرین را تجربه کرده­اند.