عقلانیت و اخلاق؛ نقطه کانونی تعامل بانکداری ایران با بانکداری بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تهران

2 دانشگاه علوم پزشکی تهران

3 دانشگاه علوم پزشکی کرمان

doi
10.22054/joer.2018.8565
چکیده

یکی از چالش ‌ های مهم ایجاد تعامل و ارتباط بین بانکداری بدون ربای ایران با بانکداری متعارف در سطح بین ‌ الملل -به غیر از زمان ‌ بر بودن اصلاح فضای تحریم شورای امنیت سازمان ملل- عدم رعایت استانداردهای مالی و بانکی بین ‌ المللی است. در هزاره سوم میلادی و بعد از حادثه 11 سپتامبر، بحران مالی سال 2007، ترویج تروریسم و...، ضوابط و مقررات مالی و بانکی در جهان سخت ‌ گیرانه‌تر شد، اما به دلیل رخدادهای سیاسی، اقتصادی، قانونی و... ضوابط و مقررات بانکی در ایران کم ‌ رنگ‌تر شده، نظارت متولیان پولی و بانکی کشور کاهش یافته و به رعایت استانداردهای مالی کم‌توجهی شده است. در این دوره تعامل بین بانکداری ایران و بانکداری بین ‌ الملل با مشکلاتی مواجه شده و موضوع تطبیق اهمیت بیشتری یافته است. سوال اصلی این است که آیا می ‌ توان با تمرکز بر نقاط مشترک و مورد قبول در قالب استانداردهای تدوین شده بر مبنای عقلانیت و اخلاق، بین بانکداری بدون ربای ایران با بانکداری بین ‌ الملل، تعامل و همکاری ایجاد کرد. هدف اصلی این مقاله معرفی و استخراج استانداردهای مورد نظر و مقایسه آنها برای ارائه راهکارهای تعامل و گسترش همکاری ‌ های نظام بانکی و بانکداری متعارف دنیا است. برای انجام این تحقیق از روش مطالعه اسنادی و تحلیلی- توصیفی استفاده می ‌ شود. شاخص ‌ های کلی عقلانیت و اخلاق در بانکداری بدون ربا که مطابق با بانکداری متعارف است و تنها تفاوت آن رعایت ضوابط  شریعت بر این شاخص ‌ ها است، عبارتند از: قوانین و مقررات (قوانین داخلی و بین ‌ المللی و رعایت شاخص ‌ های مالی و بین ‌ المللی)، حقوق ذی‌نفعان (سهامداران، مشتریان، کارکنان و نهادهای مرتبط) و مسئولیت اجتماعی (محیط زیست، رفاه اجتماعی، رشد و توسعه و اشتغال). بحران مالی سال 2007 در کشورهای توسعه یافته از جمله ایالات متحده آمریکا، کشورهای عضو OECD و حوزه یورو در متغیرهای رشد، تولید ناخالص داخلی، نرخ بهره، نرخ بیکاری، نسبت سرمایه به دارایی ‌ های نظام بانکی و نرخ رشد سهام باعث شوک شده و این موارد باعث افزایش ضوابط مالی و بانکی در بانکداری بین ‌ الملل شده است. بررسی متغیرهای مالی و بانکی در ایران حکایت از تغییر مسیر برخی از شاخص ‌ های مهم و کم ‌ رنگ شدن وضعیت نظارت و رعایت ضوابط بین ‌ المللی شده است که این مساله در دوره پسابرجام باعث مشکلات تعامل با بانکداری بین ‌ الملل می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می ‌ دهد با تمرکز بر شاخص ‌ های عقلانیت و اخلاق که در سطح بین ‌ الملل مشترک بوده و مورد پذیرش بانکداری ایران نیز است، می ‌ توان در دوره پساتحریم با بانکداری بین ‌ الملل مراودات اثربخشی داشت.