راهبردهایی جهت بهبود سرمایه اجتماعی در ایران: رویکردی آینده‌پژوهانه با کاربست روش تحلیل لایه‌ای علت‌ ها

نویسندگان
doi
چکیده

با افزایش پیچیدگی و عدم قطعیت در روندهای گوناگون جوامع انسانی، پیش‌بینی آینده از طریق تعمیم روندهای گذشته فرآیندی غیرمنطقی و تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد. ازاین‌رو آینده‌پژوها به‌جای شناخت یک حالت از آینده به مطالعه آینده‌های بدیل روی می‌آورند و با ارائه راهبردهایی آینده محور در جهت ساخت آینده اقدام می‌کنند. هدف پژوهش حاضر تبیین و دسته‌بندی راهبردهای ارتقای سرمایه اجتماعی در چهار لایه لیتانی، اجتماعی، گفتمان و استعاره مبتنی بر روش تحلیل لایه‌ای علت‌ها است. با یک نوآوری در این روش، می‌توان با شناسایی عوامل ریشه‌ای یک پدیده در چهار لایه، از حال به آینده حرکت کرد و پس از شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر آینده یک پدیده، به تدوین راهبردهایی برای اقدام در زمان حال پرداخت و از آینده به حال حرکت کرد. لذا، پس از مرور ادبیات پژوهشی و با تشکیل پنل خبرگان در چهار مرحله با حضور 14 نفر به‌صورت آنلاین، علل اصلی کاهش سرمایه اجتماعی در چهار لایه شناسایی‌شده و سپس، 8 راهبرد در سطح نمادها و استعاره‌ها، 13 راهبرد در سطح باورها و گفتمان‌ها، 27 راهبرد در سطح ساختارها و 31 راهبرد در سطح لیتانی ارائه شدند تا بتوان با کاربست این راهبردها در راستای افزایش سرمایه اجتماعی سیاست­های لازم را تدوین و عملی نمود.