تفاوت‌ها و شباهت‌های مفهوم‌سازی غم در زبان خودکار و زبان شعر: رویکردی شناختی

نویسندگان

1 دکتری زبان شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار زبان شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

doi
چکیده

نگارندگان در پژوهش حاضر به بررسی و تطبیق مفهوم­سازی استعاره­های «غم» در زبان خودکار و زبان شعر معاصر پرداخته­اند و دربارۀ شباهت­ها و تفاوت­های این دو گونه زبانی بحث کرده­اند. برای وصول به این هدف، استعاره­های عاطفی غم در دو پیکرۀ جداگانه با عناوین پایگاه دادگان زبان فارسی (شامل کاربرد بی­نشان و عادی زبان) و پیکرۀ زبان فارسی (شامل متون شعر معاصر) با استفاده از واژه­های کلیدی حوزۀ مقصد را استخراج کرده­اند. سپس نام­نگاشت­های عام و خاص استعاره­های غم در هر دو گونۀ زبان خودکار و زبان شعر به صورت جداگانه به­دست آمد و با توجه به نظریۀ استعارۀ مفهومی لیکاف و جانسون (1980) تبیین شد. در پژوهش حاضر مشاهده شد که نام­نگاشت­های عام استعاره­های شعری با استعاره­های زبان خودکار شباهت بسیاری دارند و شاعران همان استعاره­های قراردادی را به شیوه­ای خلاقانه به­کار می­گیرند و با سازوکارهای شناختی گوناگون ازجمله بسط، گسترش، پرسش، ترکیب، دلالت­های چندگانه، جان­بخشی به پدیده­های طبیعی و ... استعاره­های ادبی می­سازند. پژوهش حاضر همانند افرادی چون لیکاف و ترنر (1989)، نظریۀ استعارۀ مفهومی را تأیید می­کند و نشان می­دهد تفاوت معنی­داری میان استعاره­های ادبی و قراردادی موجود در زبان خودکار و زبان شعر از نظر مفهوم­سازی غم وجود ندارد.