فناوری مالکیت‌زدایی از هویت شغلی: اتنوگرافی کارگران راننده‌ی شرکت حمل‌ونقل آنلاین اسنپ

نویسندگان

1 گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

2 گروه ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

doi
10.22034/jcsc.2023.2004912.2665
چکیده

این مقاله گزارشی است از پژوهشی گسترده‌تر درباره‌ی وضعیت کار رانندگان اسنپ در شهر تهران. این پژوهش در ابتدا به شکل اتنوگرافی سازمانی آغاز شد، اما میدان پژوهش مسئله‌ی خود را به مسئله‌ی از پیش تعریف‌شده تحمیل کرد و بدین ترتیب پژوهشگر ملزم شد تغییراتی در روش‌شناسی خود اعمال کند. این تغییرات پژوهش را در سنت اتنوگرافی متعهدانه، متاثر از پیشنهادهای روش‌شناختی پیر بوردیو و همچنین ملاحظات اخلاقی نانسی شپر‌هیوز مستقر می‌کند. آنچه در این مقاله گزارش شده است، روایتی است از سلب مالکیت هویت شغلی از کارگران اسنپ. این سلب مالکیت آنچنان ریشه‌دار است که می‌توان از راننده‌ی اسنپ، هنگام رانندگی برای شرکت اسنپ، پرسید شغلش چیست؟ و هرگز وارد عرصه‌ی مهملات نشد. این ویژگی نشان از چرخشی در عرصه‌ی مالکیت‌زدایی و کالایی‌سازی در نظم سرمایه‌داری دارد: مالکیت‌زدایی از امر انتزاعی و کالایی‌سازی «کار». این پژوهش می‌کوشد شرحی از زبان کارگران دیجیتال دربارۀ وضعیت کار دیجیتال در ایران ارائه کند.