فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کلیشه، تصویر ذهنی ثابتی از گروه‌های اجتماعی مختلف مانند نژاد، مذهب و جنسیت است. رواج کلیشه‌های جنسیتی در جامعه، پیامدهای زیان‌باری همچون پیش‌داوری، تبعیض و نابرابری جنسیتی، نسبت به هر دو جنس، به‌ویژه زنان دارد. سینما با بازنمایی کلیشه‌های جنسیتی، سبب بازتولید و تثبیت آن‌ها در جوامع مختلف، من‌جمله جامعة ما، می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل، نحوة طرح و میزان حضور کلیشه‌های جنسیتی زنانه در بازنمایی شخصیت اصلی زن در فیلم‌های برندة جایزة اسکار بهترین فیلم و تحولات آن طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۲، به انجام رسیده است. برای دستیابی به این هدف از چهارچوب نظری نظریه بازنمایی استوارت هال و رویکرد کلیشه‌های جنسیتی آندره میشل و همچنین از روش تحلیل محتوای کیفی (قیاسی - استقرایی) استفاده شده است. داده‌های پژوهش با استفاده از چک‌لیست گردآوری و تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. جامعة تحقیق این پژوهش ۲۰ فیلم برندة جایزة اسکار بهترین فیلم طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۲ (دو دهة نخست قرن ۲۱) بوده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که شخصیت‌های اصلی زن در محتوای فیلم‌های دهة اول دورة موردمطالعه با ۱۴ و در دهة دوم با ۹ کلیشه جنسیتی بازنمایی شده‌اند. همچنین در هر دو دهه کلیشه‌های ساده، کم‌رنگ‌تر و کلیشه‌های پیچیده، پررنگ‌تر هستند. ازاین‌رو می‌توان نتیجه گرفت که با وجود حضور کلیشه‌های جنسیتی عموماً پیچیده در فیلم‌های برندة جایزة اسکار بهترین فیلم، درگذر زمان، بازنمایی کلیشه‌ای شخصیت زن در این فیلم‌ها روندی کاهشی را طی کرده است.