بررسی سازوکارهای زبانی تشخیص سرقت در ترجمه بر اساس الگوی تارل

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 دانشیار زبان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران

doi
چکیده

پژوهش حاضر با رویکرد زبان­شناسی قضائی به بررسی و واکاوی چهار نسخۀ ترجمه­شده از رمان مزرعۀ حیوانات نوشتۀ جورج اورول می­پردازد. هدف پژوهش حاضر نشان­دادن سازوکارهای زبانی تشخیص سرقت میان نسخه­های متفاوت چند ترجمه از یک اثر یکسان بر اساس شباهت­ها و تفاوت­های متنی است. مزرعۀ حیوانات از سال 1348 تا به امروز بیش از هفتاد بار از سوی مترجمان مختلف به زبان فارسی ترجمه شده است. از این رو، داده­های پژوهش حاضر بر اساس فاصله­های زمانی تقریباً بیست­ساله از میان چهار نسخۀ ترجمۀ موجود از این کتاب انتخاب شده است. داده­های پژوهش بر اساس الگوهای تشخیص سرقت زبانی که از سوی تارل (2004) ارائه شده است، بررسی و تحلیل شده­اند. نتایج پژوهش حاکی از گزارش یک مورد سرقت زبانی در میان داده­های مورد بررسی است. متن سرقت­­کننده به لحاظ شباهت واژگانی 73.5 درصد و به لحاظ شباهت عبارت­ها 42.6 درصد با متن سرقت­شده هم‌پوشی دارد، این در حالی­ است که به لحاظ واژه­های منحصربه­فرد تفاوت این دو متن با یکدیگر با نسبت 17.6 درصد به 15.16 درصد است. همچنین، این دو متن 35 واژه­ و 22 عبارت مشترک دارند که تنها یک بار در متن به­کار رفته­اند. واژه­های کلیدی: زبان­شناسی قضائی، سرقت زبانی، ترجمه، بازترجمه، مزرعۀ حیوانات. پژوهش حاضر با رویکرد زبان­شناسی قضائی به بررسی و واکاوی چهار نسخۀ ترجمه­شده از رمان مزرعۀ حیوانات نوشتۀ جورج اورول می­پردازد. هدف پژوهش حاضر نشان­دادن سازوکارهای زبانی تشخیص سرقت میان نسخه­های متفاوت چند ترجمه از یک اثر یکسان بر اساس شباهت­ها و تفاوت­های متنی است. مزرعۀ حیوانات از سال 1348 تا به امروز بیش از هفتاد بار از سوی مترجمان مختلف به زبان فارسی ترجمه شده است. از این رو، داده­های پژوهش حاضر بر اساس فاصله­های زمانی تقریباً بیست­ساله از میان چهار نسخۀ ترجمۀ موجود از این کتاب انتخاب شده است. داده­های پژوهش بر اساس الگوهای تشخیص سرقت زبانی که از سوی تارل (2004) ارائه شده است، بررسی و تحلیل شده­اند. نتایج پژوهش حاکی از گزارش یک مورد سرقت زبانی در میان داده­های مورد بررسی است. متن سرقت­­کننده به لحاظ شباهت واژگانی 73.5 درصد و به لحاظ شباهت عبارت­ها 42.6 درصد با متن سرقت­شده هم‌پوشی دارد، این در حالی­ است که به لحاظ واژه­های منحصربه­فرد تفاوت این دو متن با یکدیگر با نسبت 17.6 درصد به 15.16 درصد است. همچنین، این دو متن 35 واژه­ و 22 عبارت مشترک دارند که تنها یک بار در متن به­کار رفته­اند.