سنخ شناسی جامعه‌شناختی نسل زد: در نقد نسل‌گرایی

نویسندگان

1 محقق در مرکز تحقیق و نوآوری فانوس

2 محقق در مرکز پژوهش و نوآوری فانوس

doi
10.22034/jcsc.2024.2032585.2752
چکیده

نسل زد متولدین سال‌های 1995 تا 2010 میلادی‌اند. 1375 تا 1390 شمسی. آنها چه ارزش‌ها و نگرش‌های اجتماعی‌ای دارند؟ با نسل‌های قبل چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی دارند؟ هدف این مقاله توصیف ویژگی‌های نسل زدی‌ها به کمک روش‌های تجربی است.روش این پژوهش پیمایش است با نمونه‌گیری به شیوۀ مکان-زمان(TLS ) در میادین شهری مناطق 22 گانۀ تهران، با حجم 1218 نفر و همچنین دارای مقدار اپتیمم به تفکیک نسل‌ها (متوسط 400 نفر در هرنسل). این پیمایش توسط مرکزافکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) اجرا شده است. برای طراحی پرسشنامه و تحلیل یافته‌ها تعدادی مصاحبه نیز صورت گرفته است. از تحلیل محتوای تحقیقات کیفی انجام شده دربارة نسل زد نیز استفاده شده است.یافته‌ها نشان می‌دهد سه تیپ مختلف در نسل زد قابل تشخیص است. تیپ خودگرا- موفقیت‌خواه، تیپ خانواده‌گرا-رابطه‌خواه و تیپ جامعه‌گرا- دیگرخواه. جمعیت تیپ خودگرا-موفقیت‌خواه بیشتر است. آنها بیشتر به موفقیت شخصی(شغل و لذت) می‌اندیشد. وجه اصلی موفقیت برایشان موفقیت اقتصادی است. آنها فکر می‌کنند موفقیت اقتصادی پایۀ دیگر شکل‌های موفقیت از جمله لذت‌بردن و حتی داشتن خانوادۀ خوب است. این تیپ بیشترین تمایز را با نسل‌های قبل دارد، در حالی که تمایز تیپ‌های دیگر با نسل‌های قبل کمتر است. همچنین تمایز بین نسل زد و نسل هزاره چندان زیاد نیست، اما با نسل‌های قبل‌تر اختلافات معنادارتری وجود دارد.نسل زد از حیث ارزش‌ها و نگرش‌ها یکدست نیست. بنابراین هرگونه تصویرسازی یکپارچه از آن تقلیل‌گراست. میان ارزش‌ها و نگرش‌های نسل زد با نسل‌های قبل تفاوت‌های معناداری وجود دارد، در عین حال همپوشانی‌های زیادی هم قابل رؤیت است.