تصحیح شماری از بیت‌های پریشان دیوان شایق لرستانی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دورود، دانشگاه آزاد اسلامی، دورود، لرستان. ایران

doi
10.22034/crtc.2024.431313.1131
چکیده

هادی بیگ ساکی با نام شعری «شایق» و مشهور به «شایق لرستانی» شاعر صاحب ذوق و خوش‌قریحۀ پارسی گوی منتسب به مکتب بازگشت ادبی اسـت که در دوران زندیّه و قاجاریّه می‌زیسته و در اغلب قالب‌های شعر فارسی طبع آزمایی کرده است. تنها نسخۀ خطّی موجود از دیوان وی در کتابخانۀ ملی ملک با شمارۀ 5117 ثبت شده است. آقای حمیدرضا دالوند در سال 1383نسخۀ یاد شده را با وفاداری به متن به روش قیاسی تصحیح و چاپ کرده است. در دیوان مصحّح موجود، افزون بر موارد مربوط به سهو و خطای کاتب، بی‌توجّهی به روابط درون‌متنی، خوانش نادرست و نادیده گرفتن معیارهای زیبایی‌شناختی باعث شده تا برخی ضبط‌های فاسد به متن راه یابد و در نتیجه تعدادی از ابیات دیوان شایق نامفهوم و پریشان به نظر برسد. از این روی نگارندۀ این جستار به ضرورت شماری از ابیات پریشان و گنگ دیوان شایق را که معنای درستی از آن برداشت نمی‌شود، استخراج کرده؛ سپس متن را با نسخۀ دست‌نویس مقابله نموده و صورت‌های فاسد یا تصرّفات ناصواب کاتب را نشان داده است. در پایان با استدلال بر پایۀ روابط درون‌متنی، معیارهای زیبایی شناختی، هنجارهای دستوری و سنّت های ادب فارسی ریخت‌های گشته و صورت‌های تحریف شده را تصحیح و گزارش نموده‌است.