زبان و زمان در روایت زنان سیاسیِ خاطرهنگار دورۀ پهلوی
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه الزهراء، تهران، ایران
3 دانشآموخته مقطع دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
نقشآفرینی پررنگ زنانِ مبارزِ ایرانِ عصر پهلوی در شکلگیری و تسریع جریاناتی که به انقلاب 1357 منجر شد، جایگاه تاریخی ویژهای را برای آنان رقم زده است. آگاهی از این جایگاه برجسته، بیشک در رویآوری بخشی از آنان به ثبت تجربیات زیستۀ خویش بهشکل خودزندگینامهنویسی مؤثر بوده است. با پذیرش خودزندگینامهنگاری بهعنوان عرصهای برای بازنمایی هویت و روایت خویشتن - که جنسیت پایه و اساس آن است - این پژوهش بر آن است تا با استفاده از رویکرد تفسیری ـ هرمنوتیکی در چارچوب مفهومی «هویت روایی پل ریکور» ـ از یک سو به بررسی جایگاه زبان و زمان در سطح روایت و از سوی دیگر، به چگونگی بازتاب هویت زنانه در قالبهای روایتیِ بازتعریفشده در نظریۀ مذکور، با تکیه بر متن خاطرات زنان سیاسی عصر پهلوی بپردازد. حضور 9 زن در گفتمان مبارزاتی چپ و 3 زن در زیرمجموعۀ ایدئولوژی اسلامی و همچنین، بازتاب هویت و دغدغههای جنسیتی در زیرمجموعۀ هویت سازمانی، بهخوبی نشان میدهد که گفتمان مبارزاتی و ایدئولوژی سازمانی، بر هویت جنسیتی زنانۀ این خاطرهنگاران سیطره داشته است. انسجام روایتی، عدم تکخطی بودن روایت، برقرار بودن رابطۀ «همزمانی» و «درزمانی» بین زمان زیسته و زمان روایت و همچنین، رابطۀ مستقیم زمان روایت در زبان راوی، از دیگر نتایج تحقیق است که باید بدان اشاره کرد.
