غربالگری هموکاریون ها و تولیدنژاد دورگ جدید قارچ دکمهای سفید (Agaricusbisporus) با استفاده از نشانگر ریزماهواره
نویسندگان
1 دانشگاه فردوسی مشهد
2 جهاد دانشگاهی خراسان رضوی
3 دانشگاه فردوسی مشهد
4 دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22067/jhorts4.v31i3.64159چکیده
قارچ خوراکی دکمهای سفید (Agaricusbisporus) رایجترین قارچ خوراکی در ایران و دنیا است، اما بهدلایلی از جمله استفاده از نژادهای کم محصول وپسروی نژادی، عملکرد این قارچ درکشور کمتر از متوسط عملکرد آن در دنیا میباشد. یکی از برنامههای به نژادی،تولید نژاد F1 حاصل از آمیزش هموکاریونها است که مستلزم در اختیار داشتن جدایههای هموکاریون میباشد. در این مطالعه ابتدا 160جدایه تکاسپور کند رشد از نژاد A15 جداسازی شد و سپس براساس ویژگیهای مورفولوژیک، از بین آنها 18 نمونه بررسی و انتخاب شدند. در مرحلهی بعد، از نشانگر همبارز ریزماهواره (SSR) جهت شناسایی هموکاریونها استفاده شد. ده آغازگر که در نمونههای شاهد مادری دارای چندشکلی بودند برای نمونههای مورد آزمایش نیز استفاده شدند. جدایهها براساس حضور و عدم حضور باندهای چندشکل در دو گروه کلی هتروآللیک و هموآللیک قرار گرفتند و هفت جدایه که در تمامی جایگاههای بررسی شده الگوی باندی تک باند نشان دادند به عنوان جدایهی هموکاریون در نظر گرفته شدند. به منظور محاسبه سطح تنوع ژنتیکی بین 7 جدایه هموکاریون به دست آمده، ماتریس فاصله ژنتیکی با استفاده از نرمافزار NTSYSpcمحاسبه شد و دندروگرام مربوطه ترسیم گردید. تشابه ژنتیکی جفت نمونهها بین 17/0 تا 67/0متغیربود. در مرحلهی بعد نمونههای شماره 4 و 8 با بیشترین فاصله ژنتیکی نسبت به سایر نمونهها جهت تشکیل هیبرید در تلاقی شرکت داده شدند. نتیجه این تلاقی، تولید هیبرید N1 بود که با افزایش ناگهانی در رشد و تولید میسلیوم هوایی در محل الحاق همراه بود که در مقایسه با والدهای هموکاریون، سرعت رشد بیشتری داشت. در ادامه، جهت تأیید مولکولی هیبرید حاصل، واکنش PCR-SSR با استفاده از یک پرایمر (AbSSR 45) انجام گرفت. همانطور که انتظار میرفت در هیبرید N1 همانند نمونهی شاهد هتروکاریون، دو باند قابل امتیازدهی حاصل شد که نشاندهندهی وجود دو هستهی غیرخواهری در هر واحد سلولی آن میباشد. نتایج نشان دادند که با استفاده از نشانگر SSR میتوان با احتمالی بیش از 8/99 درصد نسبت به قطعیت هموکاریونی پس از اجرای آزمایش با 10 آغازگر دست یافت و به این ترتیب از آنها در برنامههای اصلاحی جهت تولید هیبرید بهره برد.