نقش فرشتگان در رستگاری انسان در اندیشه ملاصدرا
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. استاد مدعو دانشگاه زنجان. دانشکده علوم انسانی. گروه فلسفه .
2 استاد گروه فلسفه دانشگاه زنجان
3 دانشیار گروه حکمت و کلام دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/kalam.2024.554چکیده
رستگاری و سعادت انسان از جملة مهمترین موضوعاتی است که فیلسوفان اسلامی به آن پرداختهاند. ملاصدرا نیز به عنوان فیلسوفی که در بستر سنّت دینی و عقلانیِ شیعیِ بالیده است، در نظامِ الهیاتی و فلسفی که در کتاب الاسفار الاربعه طراحی میکند به دنبال چگونگیِ تحقق رستگاری انسان است. با توجه به بررسیهای انجام شده شاهد آن هستیم که ملاصدرا رستگاری انسان را در گروِ دو مؤلفه میداند که عبارتند از: فرشتگان و نبی اسلام. این رویکرد ملاصدرا این نتیجه را به دنبال دارد که فرشتگان باتوجه به جایگاه هستیشناختی و معرفتشناختی که دارند در دو ساحت علمی و عملی، دو بال اصلیِ رستگاری انسان را مهیا میکنند و هویتّ انسانِ رستگار را تَشخُّص میبخشند و انسان را به موجودی فرشتهوارْ مبدّل میسازند. در عین حال، در عرصه بال عملیْ با دو عنصرانتقال وحی و نیز یاریرسانی کلی به انسان مواجهیم که نقش نبی اسلام در عرصه وحی بسیار مشهود و اثرگذار است. به زعم ملاصدرا فرشتگان هویت سازی انسان را بر عهده دارند و رستگاری عبارت از تحققِ کمال علمی و عملی مؤمن است که در اتصال و اتحاد با عقل فعال و عمل به شریعت حاصل میشود. در این پژوهش به شیوه تحلیلی- توصیفی و بر مبنای آثار ملاصدرا به بررسی این مسأله میپردازیم که نقش فرشتگان در رستگاری انسان در اندیشه ملاصدرا چیست و چگونه حاصل میشود.