مقایسه آلودگی قارچی خوراک ماهی قزال آلای رنگین کمان در مزارع پرورشی مناطق دشت و کوهستان

نویسندگان

1 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران

2 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران

3 گروه فراورده های بیولوژیک دامی، سازمان جهاد دانشگاهی تهران، تهران

4 گروه بهداشت و تغذیه دام و طیور، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران

5 گروه میکروبیولوژی و ایمونولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، تهران

doi
10.22124/janb.2024.26738.1234
چکیده

افزایش مداوم مصرف آبزیان به دلیل محدودیت منابع دریایی منجر به توسعه پرورش آبزیان در دریا و خشکی شده است. آلودگی قارچی خوراک با تغییر ترکیب مواد مغذی و تولید سموم قارچی باعث کاهش کیفیت غذایی و سلامتی خوراک می­شود. این مطالعه با هدف بررسی آلودگی قارچی ماهی قزل­آلای رنگین­کمان در انبار مزارع در شش استان کرمانشاه، البرز، قزوین، لرستان، تهران و مازندران انجام شد. بعد از نمونه‌برداری از خوراک و تهیه رقت‌های سریالی اقدام به کشت سطحی در محیط YGC و شمارش تعداد کلی پرگنه‌های قارچی شد. جنس و گونـه قارچ­ها بر اساس ویژگی­های ریخت­شناسی ماکروسکوپی و میکروسکوپی و آزمایش­های بیوشیمیایی شناسایی شد. تعداد کلنی­های قارچ در همه نمونه­ها کمتر از حد استاندارد بود. در مجموع، ۱۵۸ جدایه قارچی از ۱۶ جنس قارچ از نمونه­ها به دست آمد. آلودگی نمونه‌های خوراک به جنس آسپرژیلوس 47/90% و فراوانی این جنس 25/70% بود. آلودگی نمونه‌های خوراک به گونه‌های مولد آفلاتوکسین 57/78% و فراوانی این گونه‌ها 79/22% بود. آسپرژیلوس نایجر و آسپرژیلوس فومیگاتوس با 95/80% و 66/66% آلودگی نمونه‌های خوراک و فراوانی 52/21% و 72/17% بیشترین آلودگی بین گونه‌های قارچی در خوراک را داشتند. آلودگی نمونه‌های خوراک به گونه‌های جنس فوزاریوم و جنس پنی­سیلیوم 76/4% و 8/23% و فراوانی آنها در جمعیت قارچی 26/1% و 32/6% بود. آلودگی خوراک به گونه‌های آفلاتوکسین‌زا  آسپرژیلوس و آسپرژیلوس نایجر در مزرعه‌های واقع در کوهستان بیشتر بود و آلودگی به گونه آسپرژیلوس فومیگاتوس و جنس فوزاریوم و پنی­سیلیوم در مزرعه‌های واقع در دشت بیشتر بود. نتایج این تحقیق نشان داد با وجود پایین بودن تعداد کلی پرگنه‌های قارچی در نمونه‌ها خوراک بیشترین فراوانی و درصد آلودگی مربوط به جنس آسپرژیلوس و به‌خصوص گونه‌هایی با توانایی تولید سموم قارچی آفلاتوکسین و اکراتوکسین مربوط بود.