فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازیابی اطلاعات در سامانه‌های مختلف اطلاعاتی، از جمله کتابخانه‌های دیجیتال، موتورهای جستجو، سامانه‌های توصیه‌گر و پلتفرم‌های آنلاین، نقشی اساسی در سازمان‌دهی و جستجوی اطلاعات ایفا می‌کند. این سامانه‌ها به‌طور گسترده‌ای برای تسهیل دسترسی به اطلاعات در مقیاس‌های مختلف، از جمله در حوزه‌های علمی، تجاری و اجتماعی، مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، استفاده از مدل‌های پیچیده‌ای مانند شبکه‌های عصبی عمیق و مدل‌های زبان بزرگ، که به دلیل نیاز به توان پردازشی بالا از سخت‌افزارهای قدرتمندی بهره‌مند می‌شوند، چالش‌های جدیدی در زمینه مصرف انرژی و اثرات زیست‌محیطی به‌وجود آورده است. این مقاله که به صورت یک مرور نظام‌مند تدوین شده است، به بررسی این چالش‌ها پرداخته و مفهوم هوش مصنوعی سبز را معرفی می‌کند. هوش مصنوعی سبز به‌عنوان رویکردی برای توسعه الگوریتم‌ها و سامانه‌های هوشمند با توجه به محدودیت‌های منابع انرژی و اثرات زیست‌محیطی آن‌ها مطرح شده است. با توجه به پیشرفت‌های اخیر در فناوری‌های هوش مصنوعی، به ویژه در زمینه‌های پردازش زبان طبیعی و یادگیری عمیق، توجه به تاثیرات زیست‌محیطی این مدل‌ها ضروری به نظر می‌رسد. به‌ویژه، افزایش مصرف انرژی و تولید گازهای گلخانه‌ای در فرایندهای آموزشی و استنتاج مدل‌های پیچیده، نیازمند رویکردهای نوآورانه برای کاهش این اثرات است. همچنین مفهوم بازیابی اطلاعات پایدار معرفی شده و روش‌های اندازه‌گیری گازهای گلخانه‌ای و استراتژی‌های کاهش این گازها در فرآیندهای بازیابی اطلاعات ارائه می‌گردد. هدف اصلی این مقاله، جلب توجه جامعه علمی به اهمیت کاهش اثرات زیست‌محیطی در طراحی و پیاده‌سازی سامانه‌های بازیابی اطلاعات است. به‌ویژه، بر این نکته تاکید می‌شود که محققان و طراحان سامانه‌های بازیابی اطلاعات باید علاوه بر تمرکز بر کارایی و دقت سامانه‌ها، اثرات زیست‌محیطی آن‌ها را نیز در نظر بگیرند. در این راستا، برای ایجاد بازیابی اطلاعات پایدار، می‌توان با بهینه‌سازی الگوریتم‌ها، استفاده مجدد از مدل‌های پیش‌آموزش‌دیده و بهره‌گیری از محاسبات ابری، مصرف انرژی و هزینه‌ها را کاهش داد. این رویکردها نه‌تنها موجب کاهش هزینه‌ها و بهبود کارایی سامانه‌ها می‌شود، بلکه گامی موثر در جهت پایداری محیط‌زیستی نیز خواهند بود. علاوه بر این، این مقاله به محققان پیشنهاد می‌کند که در فرآیند تحقیقاتی خود، اثرات محیط‌زیستی را به‌عنوان یک پارامتر حیاتی در نظر بگیرند.