رده‌شناسی نظام مند بندهای مادی در زبان فارسی

نویسندگان

1 دکتری زبان‌شناسی، دانش‌آموخته دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
چکیده

رده­شناسی نقش­گرای نظام­مند یا به اختصار رده­شناسی نظام­مند به بررسی تفاوت­ها و شباهت­های موجود در نظام­های زبان­ها می­پردازد. هدف بنیادی رده­شناسی نظام­مند دست­یابی به تعمیم­های تجربیِ قابل اعمال به تمام زبان­های جهان است. در راستای این هدف، متیسن (2004) به مجموعه­ای از تعمیم­های رده­شناختی دست یافته و در ارتباط با آن تعمیم­ها، مدعی شده است که آن­ها را می­توان در توصیف هر زبان و نیز در تلاش در جهت گسترش تبیین­های رده­شناختی در چارچوب دستور نقش­گرای نظام­مند به­کار بست. هدف از انجام این پژوهش، توصیف رفتارهای رده­شناختی بندهای مادی در زبان فارسی با توجه به تعمیم­های رده­شناختی متیسن (2004) درخصوص آن بندهاست. بر اساس یافته­های پژوهش حاضر، در بندهای مادی زبان فارسی، 1) در کنار دو مشارک ذاتی کنشگر و مقصد، مشارک­های دیگری، یعنی دریافت­کننده/ گیرنده، وادارنده، دامنه، و شاخص، نیز در نمود فرایند دخیل هستند، 2) گستره مشارک ذاتی کنشگر بسیار وسیع است، 3) هر یک از مشارک­های غیرذاتی یادشده در بالا به طریقی به بند مادی اضافه می­شوند. برای مثال،‌ مشارک وادارنده از طریق فرایند سببی­سازی به یک بند مادی افزوده می­شود، 4) حالت­نمایی مشارک­ها به نظر نسبتاً صریح است، و 5) انتقال مالکیت به­صورتی متفاوت از سلب مالکیت بازنمایی می­یابد.