تحلیل فضایی ـ کالبدی ناهنجاریهای اجتماعی در مناطق اسکان غیررسمی، مطالعهی موردی : منطقهی اسکان غیررسمی اسلامآباد در شهر زنجان
نویسندگان
1 استاد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
2 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان
3 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه اصفهان
4 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرّس
doi
10.22059/jhgr.2013.30420چکیده
شهر زنجان در دهههای اخیر از رشد جمعیّتی و کالبدی چشمگیری برخوردار بوده است، ازجمله پیامدهای ناگوار این رشد شتابان و بیقواره، شکلگیری مناطق اسکان غیر رسمی در این شهر است. منطقهی اسلامآباد، از دسته مناطق بزرگ اسکان غیر رسمی شهر زنجان است که در پی مهاجرت گستردهی روستاییان طی دههی 1350 به بعد، از سوی مهاجران روستایی ساخته شده است. این منطقه گرچه اکنون جزء مناطق رسمی درون شهر بهشمار میرود؛ اما از دیدگاه کالبدی، نظام کاربری و خدماترسانی، جمعیّتی، اجتماعی و فرهنگی با مشکلات مختلفی روبهرو است. هدف این پژوهش تحلیل فضایی ـ کالبدی ناهنجاریهای اجتماعی در منطقهی اسلامآباد و تشریح عوامل مؤثّر در بروز ناهنجاریهای این منطقه است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و برای شناسایی الگوهای فضایی توزیع جرایم در سطح منطقهی اسلامآباد از مدلهای آماری گرافیک مبنا، شامل آزمون مرکز متوسّط و بیضی انحراف معیار و برای تشخیص کانونهای جرمخیز شهری، از شاخص نزدیکترین همسایه و روش درونیابی تخمین تراکم کرنل استفاده شده است. جامعهی آماری پژوهش، مجموع جرایم ارتکابی است که در دورهی زمانی یکساله در این محدوده رخ داده است. یافتهها نشان میدهند این منطقه، یکی از مهمترین کانونهای وقوع بزهکاری شهر زنجان است و توزیع فضایی جرایم مورد بررسی در این منطقه، از الگوی خوشهای و متمرکز پیروی میکند. بیشترین جرایم ارتکابی در این منطقه، جرم شرارت و درگیری، اعتیاد و قاچاق موادّ مخدّر است. همچنین بین تراکم جمعیّت در این محدوده و نرخ وقوع بزهکاری در آن، رابطهی مستقیم وجود دارد. از سوی دیگر، بالابودن میزان کاربری مسکونی و کمبود و نبود برخی کاربریهای مورد نیاز شهروندان در توزیع جغرافیایی، نوع و میزان جرایم و شکلگیری الگوهای فضایی بزهکاری در این منطقه مؤثّر بوده است.
