معرّفی امیر محمّدصالح جغتایی و نسخه‌های دیوان وی

نویسندگان

1 گروه ادبیات دانشگاه شهید بهشتی

2 گروه ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22034/crtc.2024.448208.1143
چکیده

در قرن نهم که با حمایت امیران تیموری تاریخ‌نگاری رو به فزونی می‌نهد و نوشتن تذکره با امیرعلیشیر و دولتشاه سمرقندی رواج می‌یابد، نام شاعران زیادی از این دوران ثبت شده، لیکن از بسیاری از آنان شرح حال یا دیوانی به دست نرسیده است. در این مقاله یکی از این شاعران به نام امیر محمّدصالح جغتایی معرّفی شده و شرحی از احوال وی بر اساس کتب تاریخی معاصر وی به دست داده شده است. همچنین دو نسخه از دیوان وی نیز معرفی شده است. نسخة شمارة 631 مجلس شورای اسلامی که به خط شاه محمود نیشابوری در سال974ق کتابت شده و در فهرست‌های نسخ خطی به غلط با عنوان دیوان صالح تبریزی معرفی شده است که شاعر دیگری است. همچنین نسخة شمارة 526 کاخ گلستان که عنوان آن لیلی و مجنون هاتفی است و به جز این مثنوی چند دیوان مختصر دیگر در این مجموعه گرد آمده است. تاریخ کتابت دیوان صالح از این مجموعه 943ق است. امیر محمّدصالح جغتایی از امیران و شاعران دورة تیموری است که اصل و نسبش از ترکان جغتایی است. از نوادگان غیاث‌الدین شاه ملک و فرزند امیر نورسعید است. اواخر قرن نهم درماوراءالنهر و اوایل قرن دهم در خراسان روزگار گذرانده است. در رکاب شیبک‌خان به خراسان می‌آید و پس از حکومت وی بر هرات، حامی شاعران هرات بوده است.