فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته، ارزیابی یکی از کهن‌ترین دست‌نویس‌های شناخته‌شدۀ دیوان انوری و تصحیح ابیاتی بر اساس این نسخه و با رجوع به سیزده دست‌نویس کهن دیگر است. مسئلۀ اصلی پژوهش، نقد و تحلیلِ نسخۀ شمارۀ 4113 و تبیینِ جایگاه آن در تصحیح انتقادی دیوان انوری است. با اینکه آغاز و انجام این دست‌نویس افتاده و در میانه اوراقی از آن مفقود یا جابجا شده است، امّا از قرائنی چون خط و کتابت و به‌خصوص اشتمال بر ضبط‌های اصیل، می‌توان آن را یکی از کهن‌ترین دست‌نویس‌های دیوان انوری به شمار آورد، این نسخه با اشتمال بر 85 قصیده، 145 قطعه و 8 رباعی و با 4234 بیت، کمتر از یک سوم دیوان شاعر را در بردارد. کاتب، اشعار را بر اساس دسته‌بندی موضوعی تدوین کرده است که این امر و برخی عناوین منحصر به فرد، شأن سرود اشعار و هویت ممدوحان را روشن می‌گرداند و به فهم درست‌تر سخن شاعر کمک می‌کند. این پژوهش نشان می‌دهد که نسخۀ یاد شده از نظر اشتمال بر ضبط‌های اصیل، یکی از مهم‌ترین دست‌نویس‌های دیوان انوری است و با کمک آن می‌توان صورت درست بسیاری از ابیات دیوان شاعر را روشن کرد و دریافت که چگونه ضبط‌های اصیلی چون «حس خیال» به «حسن و جمال»؛ «تو آنی» به «تو توانی»؛«مرد و مخنث» به «هر دو مخنث»؛ «با سر پی شدن» به «پی سپری شدن»؛«ابر قضا» به «امر قضا» و «در ریش خشک» به «درویش خشک» در برخی از دست‌نویس‌ها و چاپ‌های دیوان تبدیل و تحریف گشته است.