فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیرپای‌ترین، ‌گسترده‌ترین و اثرگذارترین دغدغه آدمی‌از آغاز تاریخ تا کنون، حل معمای مرگ بوده‌است، ‌به گونه‌ای که می‌توان پیش‌بینی مرگ و جهان پس از مرگ را ممیّزه انسان از حیوانات دانست، ‌ازینرو بازتاب این دغدغه درنخستین‌‌‌ اساطیر بشر نیز دیده می‌شود. ساخت اهرام پرشکوه مصر و دیگر گورهای‌‌‌ منظم و پرشکوه گواه این مدعاست.این مقاله نگرش چهار دسته از اساطیرخاورمیانه (اساطیر بین‌النهرین، مصر، کتاب مقدس عبری و زرتشتی) را که همزمانی نسبی دارند، ‌دربارۀ مرگ و پس از مرگ، گزارش، ‌تحلیل و تطبیق می‌کند.این جستار در پی پاسخ به پرسش‌‌هایی از این دست‌‌است: آیا بر اساس اساطیر مرگ از روز نخست ذاتی حیات آدمی‌بوده یا بعداً عارض شده‌‌است؟، ‌مرگ‌آفرین چه کسی‌‌است؟ خدا، ‌خود انسان، ‌نیروی شرّ کیهانی؟ مرگ خوشایند ‌است یا سخت و نامطلوب؟ ‌جهنم و بهشت در این اساطیر چه ویژگی‌‌هایی دارند؟ ‌نخستین انسانی که مرده یا کشته شده چه کسی‌‌است؟ در جهان دیگر همه انسان‌‌ها داوری می‌شوند یا تنها گروهی خاص؟ ‌داوران چه کسانی‌اند و بر اساس برخی اساطیر، داوری رستاخیز چگونه انجام می‌شود؟در بررسی تطبیقی دیده‌‌‌ می‌شود که مابین‌‌‌ اساطیر کتاب مقدس عبری (یا عهد قدیم به اصطلاح مسیحیان) با بین‌النهرین شباهت بسیاری وجود دارد، در صورتی که اساطیر مصر و عبری با وجود همجواری و همزیستی جغرافیایی باورمندان آنها، همسویی چندانی ندارند.