فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اعتقاد به هریک از انحای حسن و قبح می‌تواند رابطه‌ی عمل، ملکات و معرفت را به شکل متفاوتی تبیین و تحلیل کند. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این مسأله است که نگاه ملاصدرا به حسن و قبح چه تأثیری بر تبیین وی از رابطه‌ی عمل، ملکات و معرفت دارد؟ هدف تحقیق تبیین و تحلیل دیدگاه صدرا درباره‌ی مقوله‌ی حسن و قبح است که با روش استنتاجی و رویکرد توصیفی- تحلیلی دنبال می‌گردد. صدرا قایل به تبعیت احکام از مصالح و مفاسد نفس الأمری است. وی صریحا افعال را متّصف به حسن یا قبح کرده و آن‌ها را حَسن و قبیح می‌داند. از این رو حسن و قبح افعال را به لحاظ وجودشناختی، ذاتی می‌داند. صدرا حَسن را امری می‌داند که عقل به آن دعوت نموده و قبیح را امری می‌داند که عقل از آن منع کند. از این رو صدرا حسن و قبح افعال را به لحاظ معرفت‌شناختی، عقلی می‌داند. رابطه‌ی صدرایی عمل، ملکات و معرفت در قوس صعود سلوکی با اعتقاد به حسن و قبح ذاتی در جنبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی وجودشناسی و با اعتقاد به حسن و قبح عقلی در جنبه‌ی معرفت‌شناسی قابل تبیین است. اعمال که منجر به ملکات و سپس معرفت می‌شوند، باید دارای حسن و قبح ذاتی باشند. این رابطه با حسن و قبح فاعلی در قوس صعود سلوکی تبیین پذیر است. در قوس نزول سلوکی اعمالی که از نفس انسان صادر می‌شود، نتیجه‌‌ی حسن و قبح فاعلی وی است.